Fulya Alikoç 21. yüzyılın ilk çeyreğinin sonuna yaklaşırken dünyanın neredeyse her yerinde, ama en çok Avrupa ve Kuzey Amerika’da “aşırı sağın yükselişi” alarm verdiren bir olgu olarak orta yerde duruyor. Ulusal ve bölgesel bağlamlarda özgünlükleri olmakla birlikte, bu karmaşık ve kendi içinde çelişkiler barındıran olgunun birbiriyle bağlantılı küresel unsurları bulunuyor. Savaş ve çatışmaların, küresel iklim değişikliğinin, yoksulluk, işsizlik, açlık […]
Cinsiyet Nasıl ‘Bela’ Oldu? Yükselen Aşırı Sağ ve Postyapısalcı ‘Miras’
Türkiye İşçi Sınıfında Kadınlar: Nicel Veriler, Nitel Sonuçlar
Fulya Alikoç Gündelik dilde “kadın işçiler” ile “işçi sınıfında kadınlar” dendiğinde belirgin bir fark gözetilmiyor olabilir; her ikisinde de hâlihazırda ücret karşılığı çalışmakta olan kadınların kastediliyor olması muhtemeldir. Ancak işçi sınıfı en geniş ekonomi-politik anlamıyla sömürülebilir emek gücü kütlesi olarak tanımlandığında kapsam biraz farklılaşır. Aktif çalışan işçi nüfusunun yanı sıra; doğal nüfus artışıyla yetinmesi mümkün olmayan kapitalist birikimin zorunlu olarak […]
Çin proletaryasının perspektifinden Çin ‘bilmecesi’
Fulya Alikoç Çin, son birkaç on yıldır kaydettiği muazzam ekonomik büyümeyle iktisaden nasıl bir toplum olduğu yönünde de bir dizi tartışmaya yol açtı, açıyor. Sorular; ülkenin sosyalist mi, kapitalist mi olduğu, sosyalizmden kapitalizme geçiş evresi mi yaşadığı, bir zamanlar sosyalist olup da 1970’lerin sonundan itibaren kapitalist restorasyon mu yaşadığı, bugünkü haliyle “piyasa sosyalizmi” mi yoksa “devlet kapitalizmi” yaşandığı şeklinde […]
21. Yüzyılda Kapitalizme Sağdan Soldan Övgüler
Fulya Alikoç Elon Musk 23 Ekim 2023 tarihinde bir gönderi yayınladı: “Bu kitap kapitalizmin neden sadece başarılı olduğunun değil, ahlaken de doğru olduğunun mükemmel bir açıklaması, özellikle de 4. bölümü.” Bahsi geçen kitap The Capitalist Manifesto: Why the Global Free Market Will Save the World. Türkçesi “Kapitalist Manifesto: Dünyayı Neden Küresel Serbest Ekonomi Kurtaracak”. Dünyanın en zengin insanının özellikle […]
Bir yüzyılın iki kesitinde kadınlar
Fulya Alikoç Giriş Türkiye’de kurulu burjuva cumhuriyet ilk yüzyılını geride bırakıyor. Bu bir asırlık sürecin son 20 yılı ise, kendi içinde yaşadığı tüm dönüşümlerle birlikte tek bir partinin tartışmalı da olsa seçimlerle iktidara geldiği, son beş yılı “Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi”ne geçişle birlikte büyük oranda işlevsizleştirilmiş olmakla birlikte biçimsel olarak parlamenter bir sisteme dayanarak hükümet ettiği bir dönem olarak yaşandı. […]
Tekelci kapitalizmin kadın düşmanı teslisi: Baba-oğul-organize suçlu
Fulya Alikoç Bugün internette arama motoruna “Sedat Peker” yazan kullanıcının karşısına şu bilgi çıkıyor: “Meslek: İş insanı; mafya lideri.” Tekelci kapitalizm, mafya lideri olmayı bir meslek meşruluğunda sunmaktan çekinmiyor. Şüphesiz ki bu meşruluğunu aynı zamanda iş insanı olmaktan, yani belirli bir ticari ya da sınai faaliyette bulunmaktan alıyor. Üstelik asgari düzeyde bir toplumsal cinsiyet eğitimi tamamlanmış olmalı ki “iş […]
Burjuva Laikliğin Doğuşu ve Evrimi
Fulya Alikoç Günümüzde laiklik, sistemin arka planında işlemeye devam ederken ara ara verdiği sorunlarla gündeme gelen bir uygulama gibi. Baş örtüsü, dinî değerler gözetilerek müzik, alkol ve eğlencenin kısıtlanması ya da tümden yasaklanması, her yıl en az bir sübyan mektebinde çocuk istismarı skandalının patlak vermesi, diyanet işleri başkanının fahiş pahalı bir araba satın alması vb. Üstelik bu error verme hali […]
Bir 8 Mart sorusu: ‘kadın dostu’ kapitalizm mi? eşitlik için sınıf mücadelesi mi?
Fulya Alikoç Kapitalizm 8 Mart kutluyor. Alışık olduğumuz üzere, sadece sivil toplum kuruluşlarıyla, devletleriyle ya da medya organları aracılığıyla değil. Sermayenin bizzat kendisi kutluyor. Köhnemiş “kadınlar kuştur, çiçektir, böcektir” söylemleriyle değil, “anneler gününde mutfak robotu hediye etme” kabalığında değil, #BizeYakışanEşitlik (Kiğılı), #Lütfenİndirmeyin[1] (Boyner), #KadınGücü (Opet), #İşineBak[2] (Vakıfbank), #ElinizeSağlık[3] (Dardanel), #MutlulukBenimle[4] (Altınbaş), #KadınınAyakSesleri (Greyder), #NedenSadeceKadınlar / #EşitİşBölümü[5] (Ford Otosan) inceliğinde. Tekeller […]
8 Mart’tan 1 Mayıs’a: Bir kriz raporunun ardından notlar
Fulya Alikoç “Öyleyse, çok sayıda işçi, hatta işçilerin büyük çoğunluğu diyebiliriz, nasıl oluyor da daha az masrafla yaşayabiliyor? Sadece işçinin sırrını bildiği birtakım yollara başvurarak…” Édouard Ducpétiaux Bundan 164 yıl önce “işçilerin cenneti” olarak nam salmış Belçika’da cezaevi ve yardım kuruluşlarında genel müfettişlik yapan Belçika İstatistik Merkez Komisyonu üyesi Ducpétiaux, işçilerin geçim sırrına olan şaşkınlığını böyle ifade ediyordu. Dört bireyi […]
Faşizmin inşasında ve iktidarında kadınlar
Fulya Alikoç Faşizmin klasik örneğinin yaşandığı İtalya ve doruk noktasına çıktığı Almanya, başta sanayi kapitalizminin gelişim düzeyi olmak üzere birçok bakımdan tarihsel farklılıklara sahiptir. Ancak her iki ülkede faşizmin inşasını mümkün kılan ön koşullar önemli benzerlikler de barındırır. Kuşkusuz bunların başında faşizm arifesinde kitlesel grevlerle devrimci bir kalkışmanın sinyalini veren işçi sınıfının sosyal demokratların ihanetiyle bastırılması ve komünistlerin bunu engelleyecek […]