{"id":916,"date":"2019-05-03T13:51:58","date_gmt":"2019-05-03T10:51:58","guid":{"rendered":"https:\/\/teoriveeylem.net\/?p=916"},"modified":"2023-01-17T10:59:50","modified_gmt":"2023-01-17T07:59:50","slug":"70-yasindaki-natoda-durum-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/","title":{"rendered":"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?"},"content":{"rendered":"\r\n<p><strong>Ahmet Cengiz<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Alman Der Spiegel dergisinin kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda, 70. ya\u015f\u0131n\u0131 kutlayan NATO hakk\u0131nda Atlantik\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131nda da beliren \u201c<em>kayg\u0131lar\u0131<\/em>\u201d, teskin edici yan\u0131tlarla gidermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. R\u00f6portaj\u0131 yapan gazeteciler, \u201c<em>varl\u0131ksal bir kriz i\u00e7inde<\/em>\u201d bulundu\u011fu s\u00f6ylenen NATO hakk\u0131nda \u201c<em>barda\u011f\u0131n yar\u0131ya kadar bo\u015f oldu\u011funa<\/em>\u201d dikkat \u00e7ektik\u00e7e, o \u201c<em>dolu k\u0131sm\u0131na<\/em>\u201d i\u015faret etti. Stoltenberg g\u00f6revinin gere\u011fi konu\u015ftu, ancak NATO \u00fcyeleri aras\u0131nda art\u0131k ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan ve \u201c<em>Trump sufl\u00f6r\u00fc<\/em>\u201d olarak bilinen ABD\u2019li siyaset bilimci Walter Russell Mead\u2019e \u201c<em>NATO \u00f6lmekte mi?<\/em>\u201d diye sorduran s\u00fcrt\u00fc\u015fmelerin neden oldu\u011fu \u201c<em>kayg\u0131lar\u0131<\/em>\u201d giderebildi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>E\u011fer olup bitene, askeri bir ittifak\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde bak\u0131lacak olursa, yani bu askeri \u00f6rg\u00fct\u00fcn halihaz\u0131rdaki i\u015flerli\u011fi ve faalli\u011fi esas al\u0131n\u0131rsa, Stoltenberg\u2019in bu ba\u011flamda s\u00f6ylediklerine denilecek bir \u015fey yok: Evet, NATO \u2018t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015fliyor\u2019; donan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor, manevra alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyor, belirlenen stratejik ad\u0131mlar do\u011frultusunda yol kat ediyor! Bu bak\u0131mdan NATO\u2019nun \u00e7ok yak\u0131n tarihte operasyonel kapasitesini yitirmeyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmek gerekir. Ne ki, bu i\u015flerlik, NATO organizmas\u0131n\u0131n kendisinin, ortak \u00e7\u0131karlardan esinlenen ortak hedefler zemininin erimesi anlam\u0131nda bir t\u00fcr \u201c<em>beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc<\/em>\u201d<em>n\u00fcn<\/em> ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi bir s\u00fcrecin i\u00e7inde bulundu\u011funu da ortadan kald\u0131rmamaktad\u0131r.<a href=\"#_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> Bu metaforu akla getirenleri a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m\u2026<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>GAR\u0130P B\u0130R M\u00dcTTEF\u0130KL\u0130K <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>ABD emperyalizminin liderli\u011finde kurulan bu askeri \u00f6rg\u00fct\u00fc 70 y\u0131l boyunca ya\u015fatan \u00e7e\u015fitli nedenler bulunmaktayd\u0131. Bilindi\u011fi gibi, Sovyetler Birli\u011fi ve Do\u011fu Bloku\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131 bu nedenlerin en ba\u015f\u0131nda geleniydi. Hasm\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 NATO\u2019yu bir s\u00fcreli\u011fine bir \u201c<em>anlam krizi<\/em>\u201dyle y\u00fcz y\u00fcze getirdiyse de anlam yitimine anlam katmakta fazla zorlan\u0131lmad\u0131. \u00d6nceleri \u201c<em>toparlanan Rusya<\/em>\u201d vard\u0131; ard\u0131ndan \u201c<em>uluslararas\u0131 ter\u00f6rizm<\/em>\u201d, \u201cI\u015e\u0130D\u201d, \u201c<em>siber sald\u0131r\u0131lar<\/em>\u201d, nihayet \u201c<em>h\u0131r\u00e7\u0131nla\u015fan Rusya<\/em>\u201d ve en g\u00fcncel \u201c<em>meydan okuma<\/em>\u201d olarak da \u00c7in<a href=\"#_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> mevzu bahisti! Yani, bu anlamland\u0131rma silsilesine g\u00f6re NATO\u2019nun gereksizli\u011fini tart\u0131\u015fmak, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclebileni inkar etmek kadar abesti. Gelgelelim, \u015fimdilerde varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik tehdit, bamba\u015fka bir yerden, NATO\u2019nun kendi i\u00e7inden gelmektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bahsi ge\u00e7en r\u00f6portajdan bir \u00f6rnek verelim. Stoltenberg\u2019e g\u00f6re, \u201c<em>bug\u00fcn daha az askerimiz, daha az atom silah\u0131m\u0131z var, bu arada Var\u015fova Pakt\u0131 da tarih oldu. Ama yeni bir g\u00fcvensizlik ya\u015famaktay\u0131z\u2026 Beklenebilir olmayana kendimizi haz\u0131rlamak zorunday\u0131z. NATO, s\u00fcrprizlere haz\u0131r olmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r.<\/em>\u201d Bunun \u00fczerine Der Spiegel temsilcisi \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201c<em>Yaln\u0131z problem \u015fu ki, baz\u0131 m\u00fcttefiklerin, ba\u015fta da ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n tutumu da \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez hale gelmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Demek oluyor ki, askeri \u00f6rg\u00fct, kendi d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eden geli\u015fmelerde varolu\u015funu anlamland\u0131rabilirken, kendi i\u00e7inde cereyan edenler, anlam sorununu d\u0131\u015fsal bir sorun olmaktan \u00e7\u0131kartan bir nitelik kazanmaktad\u0131r. \u015eu bir ger\u00e7ek art\u0131k; belli ba\u015fl\u0131 emperyalist devletlerin ittifak\u0131na dayanan NATO, tam da bu ittifak\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan hayati bir noktada, yani bir araya gelen emperyalist devletlerin \u00e7\u0131kar birli\u011fi noktas\u0131nda sorunlar ya\u015famaktad\u0131r. Zaman\u0131nda bir araya geli\u015fi gerekli ve m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan, ilgili devletlerin \u00e7\u0131kar birli\u011fiydi. Bug\u00fcn ise ilgili emperyalist devletlerin \u00e7\u0131karlar\u0131ndaki ayr\u0131\u015fma, b\u00f6ylesi bir \u00f6rg\u00fctte bir arada bulunmalar\u0131n\u0131 anlams\u0131z k\u0131lmaktan hen\u00fcz uzaksa da, birlik i\u00e7inde birlikte hareket etmeleri, yani m\u00fcttefiklerin m\u00fcttefik gibi davranmalar\u0131 h\u0131zla zorla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>M\u00fcttefiklik, her zaman, \u2018belirli bir \u015fey kar\u015f\u0131s\u0131nda\u2019 sa\u011flan\u0131r. Fakat sorun m\u00fcttefiklerin kendi aras\u0131nda ya\u015fan\u0131yorsa, bunun iki nedeni olabilir: Ya o (d\u0131\u015fsal) belirli \u015feyin varl\u0131\u011f\u0131 ve etkisi, onun kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcttefiklik yapanlar\u0131n kendi i\u00e7sel sorunlar\u0131n\u0131 art\u0131k arka plana itmeyen bir noktaya kadar gerilemi\u015ftir ya da m\u00fcttefikler aras\u0131 i\u00e7sel \u00e7eli\u015fki ve sorunlar art\u0131k bu d\u0131\u015fsal fakt\u00f6r\u00fc de a\u015fan bir noktaya evrilmi\u015ftir. Her iki durumda sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmemektedir; m\u00fcttefikli\u011fin harc\u0131 (\u00e7\u0131kar birli\u011fi) zedelenmektedir. \u00c7\u0131karlar bir potada birle\u015ftirilemedi\u011fi zaman, o pota ne olur? O potada, gitgide daha s\u0131n\u0131rl\u0131 bir say\u0131da \u00e7\u0131kar bir araya getirilmi\u015f olur. Dolay\u0131s\u0131yla, o potan\u0131n i\u015flevselli\u011fi de tedricen a\u015f\u0131lmaya ba\u015flan\u0131r. Ku\u015fkusuz, NATO hen\u00fcz bu noktada de\u011fil, ama b\u00f6ylesi bir s\u00fcrecin i\u00e7indedir. NATO\u2019nun kendi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamland\u0131rabilmesi, NATO\u2019nun kendisinin, \u00f6nde gelen ve birbirleriyle rekabetini keskinle\u015ftiren \u00fcyeleri bak\u0131m\u0131ndan da hala ayn\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 manas\u0131na gelmemektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ba\u015fka bir ifadeyle, 70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019nun bir misyon sorunu olmayabilir, fakat misyonerlerinin bir sorunu var! Bu sorunu daha yak\u0131ndan anlamak i\u00e7in de NATO\u2019nun kendisine de\u011fil, onun bile\u015fenlerinin ili\u015fkilerine bakmak laz\u0131m. G\u00f6r\u00fclecektir ki, askeri konularda NATO \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7\u0131kan sorunlar, s\u00fcrt\u00fc\u015fmelerin nedeni de\u011fil, tersine bu sorunlar, keskinle\u015fen ekonomik \u00e7\u0131kar m\u00fccadelelerinin dolays\u0131z yans\u0131malar\u0131 durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu tespiti yapabiliriz: <a>Bug\u00fcnk\u00fc NATO, bizzat \u00f6nde gelen \u00fcyelerinin aras\u0131nda cereyan etmekte olan ekonomik sava\u015f\u0131n da bir platformudur! Bu sava\u015f\u0131n, askeri g\u00fcvenlik gibi \u00e7ok hassas bir alana yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, sadece \u201c<em>m\u00fcttefikler aras\u0131<\/em>\u201d ili\u015fkilerde psikolojik bir k\u0131r\u0131lmaya i\u015faret etmemekte, ayn\u0131 zamanda aralar\u0131ndaki dala\u015f\u0131n g\u00fcncel boyutlar\u0131 konusunda da bir fikir vermektedir.<\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>ATLANT\u0130K\u2019\u0130N \u0130K\u0130 KIYISINDAK\u0130 TABLO <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc NATO\u2019da, Atlantik\u2019in hangi yakas\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u201c<em>bir Alman sorunu<\/em>\u201d veya \u201c<em>bir ABD sorunu<\/em>\u201d bulundu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Ku\u015fkusuz, NATO i\u00e7inde aralar\u0131nda sorun ya\u015fayan tek m\u00fcttefikler bunlar de\u011fil, ama sorunu en derinden ya\u015fayan ve olas\u0131 etkileri de en \u00e7apl\u0131 olanlard\u0131r.<a href=\"#_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Almanya\u2019n\u0131n penceresinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Trump ABD\u2019si NATO\u2019yu tart\u0131\u015fmal\u0131 hale getirmekte, dahas\u0131 \u00fcnl\u00fc 5. Madde\u2019ye (bir \u00fcyeye yap\u0131lan sald\u0131r\u0131n\u0131n, hepsine y\u00f6nelmi\u015f kabul edilece\u011fini \u00f6ng\u00f6ren madde) sad\u0131k kal\u0131p kalmayaca\u011f\u0131na dair ciddi \u015f\u00fcpheler yaratm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Alman kamuoyundaki ABD alg\u0131s\u0131 h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. \u00d6rne\u011fin ge\u00e7ti\u011fimiz \u015eubat ay\u0131nda, \u201c<em>d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehdit<\/em>\u201d alg\u0131s\u0131 konusunda yap\u0131lan bir kamuoyu ara\u015ft\u0131rmas\u0131, Alman halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 56\u2019s\u0131n\u0131n bu tehdidin ABD\u2019den kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koydu (ABD\u2019yi y\u00fczde 45 ile Kuzey Kore, y\u00fczde 42 ile T\u00fcrkiye ve y\u00fczde 41 ile Rusya izlemektedir).<a href=\"#_ftn5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> Ba\u015fbakan Merkel\u2019in \u2018Avrupa kendi g\u00f6be\u011fini kendisi kesmeli\u2019 mahiyetli \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 da, Almanya\u2019n\u0131n kendi g\u00fcvenli\u011fini art\u0131k ABD\u2019ye teslim edemeyece\u011finin bir ifadesiydi.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bu kamuoyu alg\u0131s\u0131n\u0131n, Almanya ve AB \u00e7er\u00e7evesinde silahlanmay\u0131 art\u0131rma, yeni bir Avrupa Ordusu kurma ve askeri kapasiteyi genel olarak y\u00fckseltme giri\u015fimlerini me\u015fru ve zorunlu g\u00f6stermek i\u00e7in istismar edildi\u011fini vurgulamak gerekir. Gelinen yerde \u00e7e\u015fitli Alman yazarlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, 70 ya\u015f\u0131ndaki NATO, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitiminden bu yana d\u0131\u015f politikan\u0131n en \u00f6nemli \u201c<em>d\u00fczen sorusu<\/em>\u201d i\u00e7in karar\u0131n verilece\u011fi bir mekan\u0131n ad\u0131d\u0131r. \u201c<em>D\u00fczen sorusu<\/em>\u201d ise \u015fudur: \u201c<em>Kim kiminle ittifak yapacak?<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Atlantik\u2019in \u00f6teki k\u0131y\u0131s\u0131na bakal\u0131m. Nas\u0131l ki Almanya\u2019da ABD alg\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiyorsa, benzer bir \u015fey ABD\u2019deki Almanya alg\u0131s\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Trump ABD\u2019sinin AB\u2019ne ve \u00f6zel olarak da Almanya\u2019ya bak\u0131\u015f\u0131 bilinmektedir. Kabaca \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir bu: \u201c<em>Biz d\u00fcnya d\u00fczenini ayakta tutmak i\u00e7in param\u0131z\u0131 ve askerimizi harcarken, Almanya bu d\u00fczenin \u015femsiyesi alt\u0131nda bizim aleyhimize palazlan\u0131yor. Almanya\u2019ya bu olanak art\u0131k tan\u0131nmamal\u0131d\u0131r!<\/em>\u201d Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ticari ili\u015fkilere yans\u0131mas\u0131 herkesin malumudur (g\u00fcmr\u00fckleri art\u0131rma, Alman \u015firketlerine ceza kesme, otomobil sanayisini tehdit etme, Kuzey Ak\u0131m 2 projesini \u201c<em>Avrupa&#8217;n\u0131n enerji g\u00fcvenli\u011fini tehdit etti\u011fi<\/em>\u201d gerek\u00e7esiyle engellemeye \u00e7al\u0131\u015fma vb.).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Son d\u00f6nemlerde ama, Trump y\u00f6netimine hi\u00e7bir \u015fekilde yak\u0131n durmayan, hatta onu a\u00e7\u0131ktan ele\u015ftiren \u201c<em>d\u0131\u015f politika elitleri<\/em>\u201d aras\u0131nda da Almanya hakk\u0131nda dikkat \u00e7ekici yorumlar yap\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcncel bir \u00f6rnek vermek gerekirse: Nisan ay\u0131 ba\u015flar\u0131nda ABD\u2019nin \u00fcnl\u00fc d\u0131\u015f politika dergisi Foreign Affairs\u2019te, \u00fclkenin \u00f6nde gelen yeni muhafazakarlar\u0131ndan Robert Kagan\u2019\u0131n \u201c<em>Yeni Alman sorunu<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir makalesi yay\u0131nland\u0131.<a href=\"#_ftn7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> NATO\u2019nun sadece \u201c<em>Sovyet meydan okumas\u0131<\/em>\u201d nedeniyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u201c<em>Alman sorununu<\/em>\u201d \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in de kuruldu\u011funu hat\u0131rlatan Kagan, Avro krizinin ard\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Avrupas\u0131\u2019nda \u201c<em>1871\u2019deki durumun<\/em>\u201d \u201c<em>jeo-ekonomik<\/em>\u201d bir d\u00fczlemde yeniden tezah\u00fcr etti\u011fini tespit etmektedir (Almanya\u2019n\u0131n t\u00fcm Avrupa\u2019ya kendi tasarruf politikas\u0131n\u0131 dayatmas\u0131, buna kar\u015f\u0131 geli\u015fen tepkiler, Almanya\u2019da \u201c<em>Anti-Almanya cephesi<\/em>\u201dne dair sitemler ve \u201c<em>ma\u011fduriyet duygular\u0131<\/em>\u201dn\u0131n yay\u0131lmas\u0131 vb. nedeniyle). \u00d6ncesinde \u201c<em>Alman sorunu<\/em>\u201d, avantajl\u0131 tarihsel bir durumun varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc -ekonomik canl\u0131l\u0131k, serbest ticaret, ABD hegemonyas\u0131, Avrupa entegrasyonu vb. nedeniyle- \u201c<em>yerin epeyce alt\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fcyd\u00fc<\/em>\u201d. Ancak, \u201c<em>ko\u015fullar\u0131n bu uygun bile\u015fimi<\/em>\u201d, kriz ve milliyet\u00e7ilik ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda art\u0131k s\u00f6z konusu de\u011fil. Ve Kagan soruyor: \u201c<em>ABD ve d\u00fcnya mevcut rotas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi\u011finde, [Avrupa\u2019da] s\u00fck\u00fbnet acaba daha ne kadar s\u00fcrer?<\/em>\u201d Yazar, bug\u00fcnk\u00fc Avrupa\u2019y\u0131 \u015f\u00f6yle tasavvur edebilece\u011fimizi s\u00f6ylemekte: \u201c<em>D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan kalma bir bomba<\/em>\u201d -hen\u00fcz patlamam\u0131\u015f, ama patlay\u0131c\u0131 d\u00fczene\u011fi de bozulmam\u0131\u015f bir bomba! Trump ise bu benzetmede, \u201c<em>elindeki \u00e7eki\u00e7le d\u00fc\u015f\u00fcncesizce patlay\u0131c\u0131ya vuran bir \u00e7ocu\u011fu<\/em>\u201d and\u0131rmaktad\u0131r. Yine de, bomba, ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ortada duran \u201c<em>bir problemdir<\/em>\u201d!<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>K\u0131sacas\u0131, Almanya\u2019dan \u201c<em>ABD sorunu<\/em>\u201d nedeniyle \u201c<em>Avrupa kendi g\u00f6be\u011fini kendisi kesmeli<\/em>\u201d sesleri y\u00fckselirken, ABD\u2019de, \u201c<em>Alman sorunu<\/em>\u201dnun yeniden u\u00e7 vermesi nedeniyle patlama ihtimali olan bir bombaya benzetilen Avrupa\u2019da \u201c<em>s\u00fckunet daha ne kadar s\u00fcrer<\/em>\u201d sorular\u0131 y\u00f6neltilmektedir. NATO\u2019nun a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 an\u0131msayal\u0131m: North Atlantic Treaty Organisation &#8211; Kuzey Atlantik Antla\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc. Evet, \u00f6rg\u00fct dimdik ayakta. Fakat antla\u015fma?<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>G\u00dcVENL\u0130K BAHANE<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>NATO i\u00e7inde ABD ile Almanya aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fma konusu, 2014\u2019de al\u0131nan ve her \u00fcye \u00fclkenin GSY\u0130H\u2019n\u0131n y\u00fczde 2\u2019sinin silahlanmaya ay\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren karard\u0131r. ABD silahlanma art\u0131\u015f\u0131n\u0131n gereklili\u011fini hararetle savunuyor (hatta NATO\u2019nun ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131ldaki son zirvesinde Trump bu oran\u0131n asl\u0131nda y\u00fczde 4 olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemekteydi). ABD\u2019nin s\u00f6ylemi belli, mealen \u00f6zetleyecek olursak: \u201c<em>Tehditler \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc art\u0131yor. Daha fazla silahlanmaya ihtiya\u00e7 var. Ancak NATO\u2019da as\u0131l y\u00fck\u00fc ben ta\u015f\u0131yorum. Bu mutlaka de\u011fi\u015fmeli; NATO\u2019dan faydalanan t\u00fcm devletler katk\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131rmak zorundad\u0131r.<\/em>\u201d Almanya\u2019ya y\u00f6nelik \u00f6zel mesajda ise \u015fu s\u00f6ylenmekte: \u201c<em>Bele\u015fe abilik d\u00f6nemi bitti!<\/em>\u201d<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Burada ama ilgin\u00e7 bir nokta var: ABD\u2019nin \u00f6zellikle Almanya\u2019ya y\u00f6nelik bu mesaj\u0131n\u0131n gerek\u00e7eleri bak\u0131m\u0131ndan \u201c<em>mant\u0131kl\u0131<\/em>\u201d olmayan, kendi \u201c<em>y\u00fck\u00fcn\u00fc<\/em>\u201d bu arada hafifletmemesidir, yani kendi silahlanma pay\u0131n\u0131 azaltmamas\u0131d\u0131r. Nitekim ABD 2018\u2019de GSY\u0130H\u2019n\u0131n y\u00fczde 3,39\u2019u silahlanmaya ay\u0131rd\u0131 (Toplam 643 milyar dolar! NATO\u2019nun Avrupal\u0131 \u00fcyelerinin silahlanma b\u00fct\u00e7esi ise toplamda 264 milyar dolar, yani ABD\u2019nin askeri b\u00fct\u00e7esi t\u00fcm Avrupa\u2019n\u0131nkinden 2,5 misli daha b\u00fcy\u00fck!). \u00d6te yandan, silahlanmaya ayr\u0131lan b\u00fct\u00e7eler bak\u0131m\u0131ndan da NATO\u2019nun geriye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yok, yani g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle silahlanmay\u0131 h\u0131zla art\u0131rmay\u0131 gerektirecek bir durum da s\u00f6z konusu de\u011fil. Rakamlar ortada: 2018\u2019de Rusya\u2019n\u0131n askeri b\u00fct\u00e7esi 63 milyar dolard\u0131 (Fransa\u2019n\u0131n 53, B\u00fcy\u00fck Britanya\u2019n\u0131n 56 milyar dolard\u0131! Almanya\u2019n\u0131n 45 milyar dolard\u0131), \u00c7in\u2019in ise 168 milyar dolard\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Emperyalist devletlerin genel olarak silahlanmaya daha fazla b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmalar\u0131n en ba\u015fta ekonomik bir nedeni bulunmaktad\u0131r. Zira, bir tarafta pazar sorunu keskinle\u015firken, di\u011fer tarafta \u00fcretken alana yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlardaki k\u00e2r oranlar\u0131 d\u00fc\u015fmektedir. Bu bak\u0131mdan, bug\u00fcn giderek daha fazla bir b\u00fct\u00e7enin silahlanmaya ayr\u0131lmas\u0131, \u00f6ncelikle ilgili \u00fclkelerdeki tekelci sermayenin \u201c<em>kay\u0131plar\u0131n\u0131<\/em>\u201d telafi etme anlam\u0131na gelmektedir. \u0130ki \u00f6rnek vererek i\u015fin bu boyutunu ge\u00e7elim. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131lki NATO zirvesi sonras\u0131nda, \u201c<em>Amerika\u2019n\u0131n Sesi<\/em>\u201dnde \u015fu saptama yap\u0131ld\u0131: \u201c<em>NATO \u00fclkelerinin savunma harcamalar\u0131n\u0131 art\u0131rmaya dair verdikleri s\u00f6zlerini tekrar teyit etmelerinden en \u00e7ok fayday\u0131 sa\u011flayacak olanlar aras\u0131nda, y\u0131ll\u0131k bazda \u015fimdiden milyarlarca dolar de\u011ferinde silah\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyaya ihra\u00e7 eden ABD\u2019li silah \u00fcreticileri olabilirler.<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> Yani Northrop Grumman, General Dynamics, Lockheed Martin, Raytheon ve Boeing gibi \u00f6nde gelen ABD silah \u015firketleri\u2026<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>S\u00f6z konusu zirvenin ard\u0131ndan Der Spiegel dergisinde ise \u015fu sat\u0131rlar okunabiliyordu: \u201c<em>Avrupal\u0131lar, Trump\u2019\u0131n takti\u011finin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc anlad\u0131lar. \u00d6zellikle Ba\u015fbakan Merkel ile Fransa Ba\u015fkan\u0131 Emmanuel Macron, zirvenin gizli kriz oturumunda \u00f6fkeli Trump\u2019\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Macron olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k konu\u015ftu. Trump\u2019\u0131 somut bir bi\u00e7imde su\u00e7lad\u0131; Avrupa\u2019daki savunma b\u00fct\u00e7elerini art\u0131rmaya dair sa\u00e7ma talepleriyle \u00f6ncelikle kendi silah sanayisini te\u015fvik etmek istedi\u011fini; ABD\u2019den \u00fcretilmi\u015f tank, ob\u00fcs toplar\u0131 veya u\u00e7aklarla kendi tekellerinin sipari\u015flerini art\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Macron, bu i\u015fte otomatikman ABD k\u00e2r edecek, Trump\u2019\u0131n derdi g\u00fcvenlik de\u011fil, iyi anla\u015fmalar kotarmakt\u0131r demi\u015f. Bu olay\u0131n Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcvenli\u011fiyle bir alakas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f.<\/em>\u201d<a href=\"#_ftn9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Mevzu a\u00e7\u0131kt\u0131r san\u0131r\u0131z\u2026<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Yine de \u015fu husus dikkat \u00e7ekmektedir: ABD silah tekelleri i\u00e7in sipari\u015f kapma, bizzat kendi silah sanayisi olmayan NATO \u00fclkeleri bak\u0131m\u0131ndan anlaml\u0131d\u0131r. \u00d6yleyse, kendi silah sanayisi olan, hatta d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck silah t\u00fcccar\u0131 olan Almanya\u2019ya \u2018silahlanmaya daha fazla b\u00fct\u00e7e ay\u0131r\u2019 dayatmas\u0131nda bulunman\u0131n anlam\u0131 nedir? Nitekim Almanya 2017 y\u0131l\u0131nda, ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck 20 silah m\u00fc\u015fterisinin aras\u0131nda bile de\u011fildi (ABD\u2019den en \u00e7ok silah alan \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda Japonya, Suudi Arabistan gelmektedir).<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Anlam\u0131 \u015fu: Askeri alanda \u015fimdilik \u201c<em>ekonomik<\/em>\u201d hareket etmeyi ye\u011fleyen ve buna mevcut a\u015famada \u00e7e\u015fitli nedenlerle mecbur olan Almanya\u2019y\u0131 Avrupa\u2019da politik olarak te\u015fhir etmenin yan\u0131 s\u0131ra; ekonomisinin dengesini ve dinamizmini sarsmak; k\u00e2r oranlar\u0131 y\u00fcksek olan askeri alana ayr\u0131lacak kaynak \u00fczerinden Alman tekelci sermaye gruplar\u0131 aras\u0131nda yeni \u00e7at\u0131\u015fmalar k\u0131\u015fk\u0131rtmak, NATO\u2019da hakim olan ABD silah teknolojisiyle uyumlu silah sistemlerine ba\u011flamak suretiyle, Almanya\u2019n\u0131n \u00f6zellikle Fransa ile alternatif silah \u00fcretimine ay\u0131raca\u011f\u0131 kayna\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamak; onu, kom\u015fu \u00fclkelerde \u201c<em>Alman heyulas\u0131<\/em>\u201d kayg\u0131lar\u0131n\u0131n yeniden artaca\u011f\u0131 bir s\u00fcrecin i\u00e7ine itmek ve bu s\u00fcre\u00e7te Rusya ile dirsek temaslar\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmak vb\u2026<a href=\"#_ftn10\"><sup>[10]<\/sup><\/a> Ku\u015fkusuz, bu ba\u011flamda g\u00f6zetilen ba\u015fka hususlardan da s\u00f6z edilebilir; fakat \u015furas\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r san\u0131r\u0131z, NATO i\u00e7inde ABD ve Almanya aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmada as\u0131l hareket noktas\u0131, askeri \u00f6rg\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131 de\u011fildir. Alman emperyalizmi de ger\u00e7ek mesaj\u0131 ald\u0131\u011f\u0131ndan, i\u015fi a\u011f\u0131rdan almay\u0131 ye\u011flemektedir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Elbette bu a\u011f\u0131rdan alma tutumu, Almanya\u2019n\u0131n askeri alandaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi \u00f6ncelikleri do\u011frultusunda art\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na da gelmemektedir. Aksine, Almanya, son y\u0131llarda askeri b\u00fct\u00e7esini giderek art\u0131rmaktad\u0131r. 2015\u2019te bu b\u00fct\u00e7e 32.97 milyar Euro idi ve 2014\u2019e g\u00f6re y\u00fczde 1,6 oran\u0131nda bir art\u0131\u015fa denk geliyordu. 2018\u2019de ise 38.95 milyar Euro\u2019ya \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Son b\u00fct\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde (2019 i\u00e7in), silahlanma i\u00e7in belirlenen miktar 43.2 milyar Euro\u2019dur. Bu, bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re, 4 milyar Euroluk bir art\u0131\u015f demektir. (Bu arada, NATO\u2019nun 2024\u2019e kadar GSY\u0130H\u2019n\u0131n y\u00fczde 2\u2019sinin askeri b\u00fct\u00e7eye ayr\u0131lmas\u0131 karar\u0131, Almanya a\u00e7\u0131s\u0131ndan askeri b\u00fct\u00e7esinin yakla\u015f\u0131k 80 milyar Euro\u2019ya \u00e7\u0131kmas\u0131 demektir. Yani be\u015f y\u0131lda hemen hemen iki misli bir art\u0131\u015fa gidilmesi gerekir! \u00d6te yandan, mevcut federal h\u00fck\u00fcmet 2024\u2019e kadar GSY\u0130H\u2019n\u0131n y\u00fczde 1.5\u2019na ula\u015fma s\u00f6z\u00fcn\u00fc de vermi\u015f bulunmaktad\u0131r, bu ise askeri b\u00fct\u00e7enin be\u015f y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 20 milyar Euro daha art\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir!)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Almanya; Fransa ile birlikte \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturdu\u011fu Avrupa Ordusu konusunda ad\u0131mlar atma, genel olarak AB \u00e7er\u00e7evesinde askeri kapasiteyi art\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck yat\u0131r\u0131mlarda bulunma (askeri istihbarat ama\u00e7l\u0131 yeni uydular, navigasyon sistemleri vb.) veya i\u015fte Fransa ile birlikte kararla\u015ft\u0131r\u0131lan yeni bir \u201c<em>Avrupa sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131<\/em>\u201d projesini ger\u00e7ekle\u015ftirme, AB d\u00fczleminde silah ihracat\u0131na y\u00f6nelik bariyerleri kald\u0131rma ya da onlar\u0131 a\u015fman\u0131n yollar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rma, silah tekellerinin ba\u015fvuru dilek\u00e7elerini kabul etme prosed\u00fcrlerini esnekle\u015ftirme vb. giri\u015fimlerini de bu arada s\u00fcrd\u00fcrmekte veya bunlarda aktif yer almaktad\u0131r\u2026<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>***<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>ABD ve Kanada d\u0131\u015fta tutuldu\u011funda NATO\u2019ya \u00fcye \u00fclkelerin hepsi Avrupa\u2019da bulunmaktad\u0131r. Ana g\u00f6vdesi Atlantik\u2019in bir k\u0131y\u0131s\u0131nda iken, ba\u015f\u0131 ve lideri \u00f6teki k\u0131y\u0131s\u0131nda bulunan askeri bir \u00f6rg\u00fct. Bat\u0131l\u0131 emperyalistlerin bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn gelece\u011fi, dolays\u0131z olarak ne Rus ne de \u00c7in emperyalizmine ba\u011fl\u0131, fakat do\u011frudan ABD ve AB (\u00f6zelde de Almanya) aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin seyri taraf\u0131ndan belirlenecektir. Bu ili\u015fkiler ise, bu yaz\u0131da belirtilenlerden de \u00f6teye derinlikteki yeni meydan okumalarla y\u00fcz y\u00fczedir. NATO\u2019nun ana g\u00f6vdesinin bulundu\u011fu Avrupa\u2019y\u0131 \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir d\u00f6nem bekliyor, dolay\u0131s\u0131yla, birebir olmasa da, NATO\u2019yu da!<\/p>\r\n\r\n\r\n<hr class=\"wp-block-separator\" \/>\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> Ge\u00e7ti\u011fimiz ay da, New York Times\u2019ta ABD\u2019nin NATO i\u00e7erisindeki rol\u00fcn\u00fcn yeniden tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131 talep eden Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden (M\u0130T) siyaset bilimcisi Barry Posen \u015fu soruyu y\u00f6neltmi\u015fti: \u201c<em>NATO mevcut olmasayd\u0131 e\u011fer, onu icat eder miydik? Hay\u0131r, etmezdik san\u0131r\u0131m.<\/em>\u201d (https:\/\/www.mintpressnews.com\/increasingly-unpopular-NATO-turns-70-organization-reached-retirement-age\/257025\/)<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Heiko Maas\u2019a g\u00f6re, \u201c<em>\u00c7in, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ana konusu olacakt\u0131r, \u00fcstelik Atlantik\u2019in iki taraf\u0131nda da.<\/em>\u201d (ad\u0131 ge\u00e7en sitede) Stoltenberg ise, bahsi ge\u00e7en r\u00f6portajda \u015f\u00f6yle ifade etmekte: \u201c<em>\u00c7in ile ilgilenmek zorunday\u0131z, bunda \u015f\u00fcphe olamaz. \u00c7in b\u00fcy\u00fcyen bir ekonomik g\u00fc\u00e7, ama ayn\u0131 zamanda b\u00fcy\u00fcyen askeri bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. D\u00fcnyada ABD d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u00fclke \u00c7in kadar silahlanmaya para harcamamaktad\u0131r\u2026 Mesele NATO\u2019nun G\u00fcney \u00c7in Denizi\u2019ne do\u011fru geni\u015flemesi de\u011fildir, aksine: \u00c7inliler bize yakla\u015fmaktad\u0131r. \u00c7in\u2019in deniz kuvvetleri Akdeniz\u2019de, Balt\u0131k Denizi\u2019nde ve b\u00f6lgenin en kuzeyinde manevralar d\u00fczenlemektedirler.<\/em>\u201d<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a> Der Spiegel, say\u0131 14, 30.03.2019, sf. 29<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> T\u00fcrkiye-ABD ili\u015fkilerindeki sorunlar\u0131n Rusya\u2019dan S-400\u2019lerin sipari\u015f edilmesiyle NATO\u2019yu da i\u00e7ine alan bir boyut kazanmas\u0131 bu ba\u011flamda verilecek di\u011fer bir \u00f6rnektir. Ancak, kendine mahsus boyutlar\u0131 olan bu konuyu ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na de\u011ferlendirmek gerekir. Yine de \u015funu belirtelim ki, ABD kendi silah tekelinin yar\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecek giri\u015fimlere m\u00fcsaade etmemek i\u00e7in t\u00fcm n\u00fcfuzunu sonuna kadar kullanacakt\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> https:\/\/www.zeit.de\/news\/2019-02\/13\/deutsche-sehen-usa-als-groesste-gefahr-fuer-den-weltfrieden-190213-99-975046<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> \u00d6rne\u011fin 4 Nisan 2019 tarihli S\u00fcddeutsche Zeitung\u2019da \u201c<em>\u0130ttifak-Depremi<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Stefan Kornelius bu soruyu sormaktad\u0131r.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> https:\/\/www.foreignaffairs.com\/articles\/germany\/2019-04-02\/new-german-question<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> <em>Voice of America,<\/em> 12 Temmuz 2018. ABD\u2019nin Rusya ile olan Orta Menzili N\u00fckleer Kuvvetler Anla\u015fmas\u0131n\u0131 (INF-Anla\u015fmas\u0131) tek yanl\u0131 olarak fesh etmesinin nedenini de burada aramak gerekir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref9\"><sup>[9]<\/sup><\/a> https:\/\/www.spiegel.de\/politik\/ausland\/NATO-gipfel-warum-donald-trump-falsch-liegt-a-1218169.html<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"#_ftnref10\"><sup>[10]<\/sup><\/a> ABD sadece AB i\u00e7indeki merkez ka\u00e7 e\u011filimleri (h\u00fck\u00fcmetler ve politik hareketler d\u00fczeyinde) k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda Alman mali sermayesi saflar\u0131nda yeni yar\u0131klar a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin silahlanmaya kaynak ayr\u0131lmas\u0131 konusunda Alman sermayesi i\u00e7inde genel bir mutabakat olmakla birlikte, bu kayna\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc konusunda ayn\u0131 durum s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 sadece farkl\u0131 sermaye kesimlerinin sekt\u00f6rel \u00e7\u0131karlar\u0131ndan t\u00fcrememekte. Gerisinde bir de Almanya\u2019n\u0131n \u00f6ncelikle AB ba\u011flam\u0131nda nas\u0131l bir hat izleyece\u011fi sorunu durmaktad\u0131r. Daha somut belirtmek gerekirse: ABD Almanya\u2019dan GSY\u0130H\u2019n\u0131n y\u00fczde 2\u2019sini silahlanmaya ay\u0131rmas\u0131n\u0131 talep ederken, Fransa Avrupa i\u00e7in yeni bir \u201c<em>ekonomik kalk\u0131nma paketini<\/em>\u201d ondan talep etmektedir!<\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmet Cengiz NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Alman Der Spiegel dergisinin kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda, 70. ya\u015f\u0131n\u0131 kutlayan NATO hakk\u0131nda Atlantik\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131nda da beliren \u201ckayg\u0131lar\u0131\u201d, teskin edici yan\u0131tlarla gidermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. R\u00f6portaj\u0131 yapan gazeteciler, \u201cvarl\u0131ksal bir kriz i\u00e7inde\u201d bulundu\u011fu s\u00f6ylenen NATO hakk\u0131nda \u201cbarda\u011f\u0131n yar\u0131ya kadar bo\u015f oldu\u011funa\u201d dikkat \u00e7ektik\u00e7e, o \u201cdolu k\u0131sm\u0131na\u201d i\u015faret etti. Stoltenberg g\u00f6revinin gere\u011fi konu\u015ftu, ancak NATO \u00fcyeleri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":917,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[499,376,287],"tags":[],"class_list":["post-916","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-30-sayi-mayis-2019","category-dunya","category-ahmet-cengiz"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:locale:alternate\" content=\"en_EN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ahmet Cengiz NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Alman Der Spiegel dergisinin kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda, 70. ya\u015f\u0131n\u0131 kutlayan NATO hakk\u0131nda Atlantik\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131nda da beliren \u201ckayg\u0131lar\u0131\u201d, teskin edici yan\u0131tlarla gidermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. R\u00f6portaj\u0131 yapan gazeteciler, \u201cvarl\u0131ksal bir kriz i\u00e7inde\u201d bulundu\u011fu s\u00f6ylenen NATO hakk\u0131nda \u201cbarda\u011f\u0131n yar\u0131ya kadar bo\u015f oldu\u011funa\u201d dikkat \u00e7ektik\u00e7e, o \u201cdolu k\u0131sm\u0131na\u201d i\u015faret etti. Stoltenberg g\u00f6revinin gere\u011fi konu\u015ftu, ancak NATO \u00fcyeleri [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Teori ve Eylem\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-05-03T10:51:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-17T07:59:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"664\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/413054853585ad4d138f2f331dfd177c\"},\"headline\":\"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?\",\"datePublished\":\"2019-05-03T10:51:58+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-17T07:59:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/\"},\"wordCount\":3536,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/4.jpg\",\"articleSection\":[\"30. Say\u0131 \\\/ May\u0131s 2019\",\"D\u00fcnya\",\"Ahmet Cengiz\"],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/\",\"name\":\"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/4.jpg\",\"datePublished\":\"2019-05-03T10:51:58+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-17T07:59:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/4.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/4.jpg\",\"width\":1200,\"height\":664},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2019\\\/05\\\/03\\\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"description\":\"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"width\":400,\"height\":400,\"caption\":\"Teori ve Eylem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/teoriveeylem\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/teoriveeylem\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/teoriveeylem\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/413054853585ad4d138f2f331dfd177c\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"[:tr]70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?[:] - Teori ve Eylem","og_description":"Ahmet Cengiz NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Alman Der Spiegel dergisinin kendisiyle yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda, 70. ya\u015f\u0131n\u0131 kutlayan NATO hakk\u0131nda Atlantik\u2019in iki k\u0131y\u0131s\u0131nda da beliren \u201ckayg\u0131lar\u0131\u201d, teskin edici yan\u0131tlarla gidermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. R\u00f6portaj\u0131 yapan gazeteciler, \u201cvarl\u0131ksal bir kriz i\u00e7inde\u201d bulundu\u011fu s\u00f6ylenen NATO hakk\u0131nda \u201cbarda\u011f\u0131n yar\u0131ya kadar bo\u015f oldu\u011funa\u201d dikkat \u00e7ektik\u00e7e, o \u201cdolu k\u0131sm\u0131na\u201d i\u015faret etti. Stoltenberg g\u00f6revinin gere\u011fi konu\u015ftu, ancak NATO \u00fcyeleri [&hellip;]","og_url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/","og_site_name":"Teori ve Eylem","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","article_published_time":"2019-05-03T10:51:58+00:00","article_modified_time":"2023-01-17T07:59:50+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":664,"url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@teoriveeylem","twitter_site":"@teoriveeylem","twitter_misc":{"Yazan:":false,"Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/413054853585ad4d138f2f331dfd177c"},"headline":"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?","datePublished":"2019-05-03T10:51:58+00:00","dateModified":"2023-01-17T07:59:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/"},"wordCount":3536,"publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg","articleSection":["30. Say\u0131 \/ May\u0131s 2019","D\u00fcnya","Ahmet Cengiz"],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/","name":"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg","datePublished":"2019-05-03T10:51:58+00:00","dateModified":"2023-01-17T07:59:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr-TR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#primaryimage","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/4.jpg","width":1200,"height":664},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2019\/05\/03\/70-yasindaki-natoda-durum-nedir\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"70 ya\u015f\u0131ndaki NATO\u2019da durum nedir?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","name":"Teori ve Eylem","description":"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi","publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization","name":"Teori ve Eylem","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","width":400,"height":400,"caption":"Teori ve Eylem"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","https:\/\/x.com\/teoriveeylem","https:\/\/www.instagram.com\/teoriveeylem\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/413054853585ad4d138f2f331dfd177c","name":"admin","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=916"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2956,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/916\/revisions\/2956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=916"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=916"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=916"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}