<\/p>\n
Yusuf Akda\u011f<\/strong><\/p>\n KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N “YIKILMASI” TAR\u0130HLENEB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/strong><\/p>\n Raymond Aron, “kapitalizmin y\u0131k\u0131m\u0131 ve \u00e7eli\u015fkisiz bir toplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131”n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zedip ger\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7imi ve zaman\u0131n\u0131n \u00f6nceden bilinemeyece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn “d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7in doyurucu” olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc belirsizlikle niteler ve “Tarihi belli olmayan ve belirtilmeyen bir olay ile ilgili bir kestirimin fazla bir anlam\u0131 yoktur ya da en az\u0131ndan bu t\u00fcrden tarihsel bir yasa do\u011fa bilimlerinin yasalar\u0131na hi\u00e7 benzemez <\/em>” diye yazar.[1]<\/a> Aron\u2019a g\u00f6re, “\u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z bir toplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131”n\u0131n “genel, b\u00fct\u00fcnsel ve do\u011fru bir yorum”u yap\u0131lamaz. “<\/em>Tarihin yasalar\u0131na ba\u015fvuran nesnelci g\u00f6r\u00fc\u015f, tarihi bilinmeyen ve belirsiz<\/em> bir olay\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ilan etmenin temel g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131r; diyalektik yorum ise ne devrimin zorunlulu\u011funu, ne kapitalizm sonras\u0131 toplumun \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 olmayan niteli\u011fini, ne de tarihsel yorumun <\/em>bili<\/em>msel niteli\u011fini bulur.<\/em>“<\/em> [2]<\/a> “E\u011fer <\/em>-diyor Aron-, her tarihsel \u00f6zne, tarihi kendi durumuna g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse Marksistlerin ya da emek\u00e7ilerin yorumu neden do\u011fru, neden b\u00fct\u00fcnsel olsun<\/em>?”<\/p>\n Bu yorum, soruna mekanik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc verir: \u0130lkin, bir \u015feyin, bir olay\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olu\u015fu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan\u0131n ne zaman kesin bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 ya da ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini, “an” a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarihlemeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaz.[3]<\/a> Ya da b\u00f6ylesine bir tarihleme giri\u015fimi olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015febilir. Bu t\u00fcrden bir giri\u015fim, do\u011fmatizme saplanmaya mahkumdur.Olabilirli\u011fin ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 onun ger\u00e7ekle\u015fme zaman\u0131n\u0131n kesin \u015fekilde belirlenmesini \u015fart ko\u015fmaz.<\/p>\n \u0130kinci olarak toplumsal geli\u015fmenin tarihselli\u011fi \u00fczerine marksist analizi, tarihsel geli\u015fmenin “her tarihsel \u00f6zne” taraf\u0131ndan kendi durumuna g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi ve a\u00e7\u0131klanmas\u0131 \u015feklinde mekanik bir mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde yorumlamaya kalk\u0131\u015fmak, sorunu toplumsal formasyonlar\u0131n olu\u015fumu, ili\u015fkileri ve geli\u015fim seyriyle ba\u011fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p iradi tercihler d\u00fczeyine indirgemek olur ki, bunun materyalist tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle ortak bir y\u00f6n\u00fc yoktur. Marksistlerin toplumsal analiz ve a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 “neden do\u011fru olsun?” sorusuyla ku\u015fkulu g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131 ise “neden do\u011fru olmas\u0131n?” basit-kar\u015f\u0131 sorusuyla pek\u00e2la yan\u0131tlanabilir, ama bu bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcden \u00f6teye gitmez. Yazar\u0131n, devrimin zorunlulu\u011fu ve s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumun olanakl\u0131 olu\u015funun diyalektik olarak <\/strong>a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bu kaba materyalist yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu de\u011ferlendirmede tarihsel \u00f6zne belirsizle\u015fle\u015fir; toplumsal formasyon ve kategorilerin \u00fcretim s\u00fcreciyle ve \u00fcretimin tarz\u0131yla ba\u011fl\u0131 karakteristik \u00f6zelliklerinin a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanmas\u0131 \u00f6nemini yitirir ve onlar\u0131n birbirleriyle ili\u015fkilerinin tarihsel ve diyalektik irdelenmeleri gereklili\u011fi anlams\u0131zla\u015f\u0131r. Tarihsel olan\u0131n diyalektik, diyalektik olan\u0131n tarihsel olmas\u0131, yazar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem g\u00f6stermez.<\/p>\n Oysa diyalektik, nesnel-tarihsel olan\u0131n diyalekti\u011fidir; nesnel ger\u00e7eklikten \u00e7\u0131kar, ona etiketlenmez. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k ise bir mahkumiyet bildirimidir ve nedeni,<\/strong> sadece s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve onlar\u0131n birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fan farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla belirgin toplumsal nesnel ger\u00e7ekliktir. Kapitalizmin i\u00e7erdi\u011fi \u00e7eli\u015fkiler-ve Aron\u2019un s\u00f6zleriyle “\u00e7at\u0131\u015fmac\u0131” s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131m\u0131yla devrimci eyleme mahkum olmas\u0131, tarihsel incelemenin varsay\u0131msal verisi de\u011fil, kendi nesnel ger\u00e7ekliklerinin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve sonucudur.<\/p>\n Aron, hareketin diyalekti\u011finin, tarihi hareketin diyalekti\u011fi oldu\u011funu; toplumsal olan\u0131n da tarihsel oldu\u011funu ya g\u00f6zard\u0131 ya da reddeder! Marx\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini “devrimci eylemi tarihsel incelemenin hakl\u0131 tek sonucu”<\/em> olarak belirtti\u011fi; tarihsel analiz ile devrimci eylem aras\u0131nda ba\u011f kurdu\u011fu i\u00e7in “bilimsel olmak”tan uzakla\u015f\u0131r g\u00f6ren Aron\u2018un bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 do\u011fmatiktir: Hakl\u0131l\u0131k ile bilimsellik aras\u0131nda kurulan ili\u015fki ya da tersinden s\u00f6ylenirse bilimselli\u011fin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sorunu bu tart\u0131\u015fmaya konu d\u0131\u015f\u0131 ve fazladan ili\u015ftirilmi\u015f olsa da, tarihsel incelemeden \u00e7\u0131kar\u0131labilecek ba\u015fkaca “hakl\u0131 sonu\u00e7”lar\u0131n han\u011fileri ya da neler odu\u011funu yan\u0131ts\u0131z b\u0131rakmakla yazar, ortaya att\u0131\u011f\u0131 soruyu atlayarak devam eder. “Diyalektik kavram\u0131”n\u0131n de\u011fi\u015fme d\u00fc\u015f\u00fcncesini ve “d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ya da ko\u015fullara uygun ilkelerin g\u00f6relili\u011fi”ni i\u00e7erdi\u011fini; “Ama ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcnl\u00fck (totalite) ve anlam (signif\u0131cation) d\u00fc\u015f\u00fcnceleri”yle de ili\u015fkili oldu\u011funu belirten Aron\u2019a g\u00f6re, “Tarihsel d\u00fcnyada toplumlar tam bir b\u00fct\u00fcnsel birlik olu\u015fturduklar\u0131” <\/em>i\u00e7in, toplumsal bir ger\u00e7ekli\u011fin de\u011fi\u015fik alanlar\u0131n\u0131n “temel olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir \u00f6\u011feden, \u00f6rne\u011fin \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri ve ili\u015fkilerinden hareketle” <\/em>a\u00e7\u0131klanabilir olmakla birlikte, bu diyalektik ili\u015fkilendirme Do\u011fa\u2019ya uyarlanamaz ya da Do\u011fa\u2019da yap\u0131lamaz. “Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse,” <\/em>diye yaz\u0131yor Aron, “maddi d\u00fcnyan\u0131n bu diyalektik felsefesi, ne kapitalizmin Marksist incelemesini kabul etmek i\u00e7in, ne de devrimci olmak i\u00e7in zorunludur. -A x -A = A2<\/sup>\u2019nin diyalektik bir \u00f6rnek oldu\u011funu kabul etmeden \u00e7ok iyi bir sosyalist olunabilir. <\/em> Engels\u2019in ortaya koydu\u011fu bi\u00e7imiyle do\u011fan\u0131n diyalektik felsefesi ile Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6z\u00fc aras\u0131ndaki ba\u011f ne a\u00e7\u0131kt\u0131r, ne de zorunlu.”[4]<\/a> <\/em><\/p>\n Aron, “mant\u0131ksal olarak ve felsefi bak\u0131mdan, s\u0131n\u0131f kavgas\u0131ndan hareket ederek tarihin ekonomik yorumunun ve kapitalizmin ele\u015ftirisinin do\u011fan\u0131n diyalekti\u011fi ile hi\u00e7bir ilgisi yoktur. Daha genel olarak, kapitalizmin Marksist felsefesi ile metafizik \u00a0 materyalizm aras\u0131ndaki fark bana ne mant\u0131ksal, ne de felsefi bak\u0131mdan zorunlu g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor<\/em>“diye yazar.[5]<\/em><\/a><\/p>\n B\u00f6yle “g\u00f6r\u00fcn\u00fcr” olunca buradan var\u0131lacak sonu\u00e7lar farkl\u0131 olacakt\u0131r, ve \u00f6yle oluyor: \u0130yi bir Marksist olmak i\u00e7in diyor Aron, “terimin felsefi anlam\u0131nda materyalist olmak” gerekmez. “Felsefe konusunda olmasa bile devrim konusunda \u00e7ok yetkili<\/em>“<\/em> olunabilir. Her ne kadar diyor, Lenin, “materyalist felsefeyi terk eden <\/em>Mark<\/em>sistlerin ayn\u0131 zamanda devrim yolundan da sapacaklar\u0131n\u0131<\/em>“<\/em> \u00f6ng\u00f6r\u00fcp g\u00f6stermek istediyse de, “Mant\u0131ksal olarak ekonomi politik konusunda <\/em>Marx\u2019\u0131n<\/em> yanda\u015f\u0131 olunabilir ve terimin metafizik anlam\u0131nda materyalist olunmayabilir<\/em>.\u201d<\/p>\n \u0130li\u015fkilendirme tersten kurulup iradi belirlemelerin nesnel olgu ve ger\u00e7ekliklere dayat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mant\u0131\u011f\u0131yla Marx\u2019\u0131n ekonomik-sosyal ve felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yorumlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131nca, ba\u011flant\u0131lar\u0131n tersten kurulup sonu\u00e7lar\u0131n da ona g\u00f6re form\u00fcllendirilmesi esas olan\u0131 \u00f6rtme i\u015flevi g\u00f6rebiliyor. Marx\u2019\u0131n tarih analizinde, ilkel kom\u00fcnal d\u00f6nemi d\u0131\u015f\u0131ndaki tarihin s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi tarihi olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtilmi\u015f olmas\u0131ndan hareketle “tarihin ekonomik yorumu”nun “s\u0131n\u0131f kavgas\u0131ndan hareketle” yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, tam da bu tersten ili\u015fkilendirme y\u00f6ntemine ba\u015f vurulmu\u015f demektir. Aron da \u00f6yle yapm\u0131\u015f, \u00fcretim tarz\u0131 ve \u00fcretim ili\u015fkilerinin \u015fekillenmesinden s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine de\u011fil, tersinden hareket etmi\u015f, oradan da materyalist tarih g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc “metafizik materyalizm” ile ili\u015fkilendirmeye y\u00f6nelmi\u015ftir. \u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar ise mekanist ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n \u0130yi bir sosyalist olmak i\u00e7in \u2013A ile \u2013A\u2019n\u0131n \u00e7arp\u0131m\u0131n\u0131n= A\u00b2 yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilme \u015fart\u0131 ku\u015fkusuz yoktur. Ya da “her iyi marksist”in matematik testlerinden ge\u00e7er not almas\u0131 gerekmez. Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k ilkokullarda da bu kadar\u0131 \u00f6\u011freniliyor. \u0130yi bir sosyalist de pek\u00e2la ilkokul s\u0131ralar\u0131ndan ge\u00e7mi\u015f olabilir ya da ge\u00e7ecektir. Aron\u2019un olumsuzlama mant\u0131\u011f\u0131 bu kadar\u0131yla dahi, ge\u00e7erlililik ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131l\u0131k g\u00f6stermez. Di\u011fer yandan, ekonomipolitik konusunda Marx\u2019\u0131n yanda\u015f\u0131 olmak, ki\u015finin bilincinde olup olmamas\u0131nndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak materyalizm taraf\u0131nda yer almas\u0131 anlam\u0131na gelir. \u0130yi bir Marksist olmak i\u00e7in<\/strong> ise, “terimin felsefi anlam\u0131nda materyalist olmak<\/em>“, \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r ki gerekir<\/strong>! Ki\u015fi, felsefe alan\u0131nda derin bilgiye sahip olmay\u0131p iyi bir devrimci militan olabilir. Bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve istendi\u011fi kadar da \u00f6rneklenebilir. Dini inanc\u0131 olan bir i\u015f\u00e7i, kapitalizmin s\u00f6m\u00fcr\u00fc d\u00fczeni oldu\u011funu, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel kapitalist m\u00fclkiyetine son vermenin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n yarar\u0131na olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden yana tutum ald\u0131\u011f\u0131nda, materyalist-diyalektik ve tarihsel olan d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yanda\u015f olmu\u015ftur. Onun materyalizmiyle irrasyonel inan\u00e7lar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki, \u00f6n\u00fcnde- sonunda, maddi temeli ve dayanaklar\u0131 olmayan inan\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u00e7maz\u0131n\u0131 g\u00f6rmesiyle \u00e7\u00f6z\u00fcm bulur.<\/p>\n Liberal d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip biri olarak Raymond Aron, Marksist de\u011fil ama materyalisttir. Ancak, Marksizm ile materyalizmi birbirinden ay\u0131ran bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 materyalist olmadan marksist olunabilice\u011fini ileri s\u00fcrebilir ki prof. Aron bunu yap\u0131yor. Lenin\u2019in s\u00f6yledikleri ise, devrimin yenilgiye u\u011frad\u0131\u011f\u0131, gericili\u011fin ideolojik hegemonyas\u0131n\u0131 dini ideoloji ve bilinemezlik ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok \u00e7e\u015fitli ara\u00e7 ve arg\u00fcmanlar e\u015fli\u011finde g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi bir d\u00f6nemde dogmac\u0131l\u0131\u011fa ve metafizik sapmalara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele kapsam\u0131nda dile getirilmi\u015ftir. Materyalist felsefeyi terkederek skolastisizmin ve irrasyonalizmin g\u00f6ksel bulutuna sar\u0131lanlar devrim yolundan da sapm\u0131\u015f ve m\u00fccadeleyi b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Lenin\u2019in, irrasyonalizm ve bilinemezcilikle devrim kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda kurdu\u011fu ili\u015fki bu bak\u0131mdan olduk\u00e7a isabetliydi.<\/p>\n Aron bu tart\u0131\u015fmaya “tarihi belli olmayan ve belirtilmeyen bir kestirimin fazla bir anlam\u0131 yoktur” diye ba\u015flam\u0131\u015f, kapitalizmin “ne zaman y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131”n\u0131n zamansal olarak belirtilmemi\u015f olmas\u0131ndan hareketle, ve bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fta felsefi tart\u0131\u015fmaya ge\u00e7mi\u015fti. Bilimsel bir tart\u0131\u015fmada bu t\u00fcrden ka\u00e7\u0131\u015flar, demagojik y\u00f6ntemler ihtiyac\u0131na i\u015faret eder. Kapitalizmin ortadan kald\u0131r\u0131lmaya mahkum olmas\u0131n\u0131n onun karakteristik \u00f6zellikleriyle dolays\u0131z ba\u011f\u0131n\u0131 atlayarak, “ne zaman y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmemi\u015f \u00f6yleyse belirlemenin kendisinin fazla bir anlam\u0131 yoktur” sonucuna varmak i\u00e7in, toplumsal hareketin yasalar\u0131n\u0131n mant\u0131k oyunlar\u0131yla ge\u00e7ersiz k\u0131l\u0131nabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek denli sa\u00e7mad\u0131r. Kapitalizmin, \u00e7eli\u015fkileri dolay\u0131m\u0131yla y\u0131k\u0131labilir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc, tarih taraf\u0131ndan kan\u0131tland\u0131. Yeniden kan\u0131tlanmas\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6re misliyle daha fazla olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ise, bilimsel ve ussal olarak reddetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Olsa olsa, burjuvazi hesab\u0131na buna iman edilir!<\/p>\n DEVLET SORUNUNDA SLATTERY VE ARON<\/strong><\/p>\n Slattery ve Aron\u2019un Marksist kuramda “sorunlu ve \u00e7eli\u015fkili” g\u00f6rd\u00fckleri bir di\u011fer konu devlete; devletin rol\u00fcne ve “ortadan kalkma\u201ds\u0131na dairdir. \u0130ki yazar\u0131n, devletin sosyalizmdeki i\u015flevi ve ortadan kalkmas\u0131na dair d\u00fc\u015f\u00fcnceleri belirli baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131n ortak y\u00f6nlere de sahiptir. Slattery, devletin sosyalizmdeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, devletin giderek ortadan kalkaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki Marksist \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn “ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi”ne kan\u0131t g\u00f6sterirken; Aron, devletin zaten y\u00f6netim i\u015fleri nedeniyle ortadan kald\u0131r\u0131lamaz olaca\u011f\u0131n\u0131; dolay\u0131s\u0131yla da aksi y\u00f6ndeki Marksist g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. \u0130lki, burjuva devletin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve proletaryan\u0131n egemen hale gelmesiyle birlikte devletin, tarih sahnesinden hemen ve an\u0131nda silinmesi m\u00fcmk\u00fcnm\u00fc\u015f ya da Marx b\u00f6yle bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunmu\u015f gibi g\u00f6stererek, bunun ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini ke\u015ffederek Marksist devlet kuram\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, Aron, devletin s\u0131n\u0131fs\u0131z toplumda ortadan kalkaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmenin “yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Slattery \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “Geli\u015fmi\u015f kapitalist \u00fclkelerde, \u00f6zellikle sosyalist toplumlarda, devlet ortadan kalkmak yerine b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve m\u00fcdahalelerini art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalizmde devlet, ekonomiyi d\u00fczenleyen ve fiziksel egemenlikle kalmay\u0131p ideolojik egemenli\u011fi de sa\u011flayan temel siyasal bir g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015ftir. Ekonominin bu siyasal egemenli\u011fi merkezi-pl\u00e2nc\u0131 ekonomilerde \u00e7ok daha kapsaml\u0131d\u0131r; ve aksi y\u00f6ndeki ideolojik iddialara ra\u011fmen, devlet insan haklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmekten \u00e7ok bask\u0131 alt\u0131na alan bask\u0131c\u0131 totaliter bir g\u00fcc\u00fc olu\u015fturur. Marx ve Engels’in devlet konusundaki ve onun ya y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n sa\u011f eli ya da basit\u00e7e \u00f6zel bir s\u0131n\u0131\u00adf\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131ndan ziyade sistemin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan bir arabulucu olarak rol\u00fc hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri sava\u015f sonras\u0131 Marksizm’de, \u00f6zellikle Gramsci, Poulantzas ve Miliband’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda g\u00f6rebilece\u011fimiz kapsaml\u0131 bir tart\u0131\u015fmaya yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r<\/em>.\u201d[6]<\/a><\/p>\n Frans\u0131z burjuva devriminin \u00e7e\u015fitli klikleri aras\u0131ndaki iktidar sava\u015f\u0131n\u0131 ve devrimci sosyalizm ile hi\u00e7bir ba\u011f\u0131 bulunmayan ve fakat ad\u0131na baz\u0131lar\u0131n\u0131n “K\u0131z\u0131l Khmer y\u00f6netimi<\/em>\u201d dedi\u011fi Kambo\u00e7ya\u2019daki k\u00fc\u00e7\u00fckburjuva barbarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, her taraf\u0131 kapitalist sald\u0131rganlarca ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f ko\u015fullar alt\u0131nda sosyalizmi in\u015fa sava\u015f\u0131 veren Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde uygulanan ve burjuva ideologlar\u0131yla sol liberal yazar ve politikac\u0131lar taraf\u0131ndan “totalitarizm\u201d ya da “oligar\u015fik \u015fiddet\u201d olarak nitelenen politikalarla ayn\u0131la\u015ft\u0131ran yakla\u015f\u0131m Slattery taraf\u0131ndan da payla\u015f\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6re, ‘halk ad\u0131na’ yola \u00e7\u0131kan devrimci ve demokratik \u00f6rg\u00fctler, iktidar\u0131 “devrimci sosyalizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda ve liderin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in milyonlarca insan\u0131 tasfiye ve imha etmekte\u201d kullanm\u0131\u015flar; “Stalin Rusya’s\u0131ndan \u00c7in’e kadar sosyalist ve kom\u00fcnist partiler \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar\u201d ise, demokratik olmayan “ayn\u0131 oligar\u015fik e\u011filimin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d g\u00f6stermi\u015ftir!<\/p>\n Bu yakmla\u015f\u0131mda, farkl\u0131 nitelikte olan y\u00f6netim bi\u00e7imleri, s\u0131n\u0131fsal dayanaklar\u0131, hedefleri, ko\u015fullar\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi g\u00f6zard\u0131 edilerek ayn\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. “Ortak yan\u201d, bask\u0131 uygulanmas\u0131 ve parti ve liderli\u011fin y\u00f6netici rol\u00fcd\u00fcr. \u015eiddeti do\u011furan nedenler ve ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 hedefler \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Jakobenizm ile kom\u00fcnizmin tarihsel farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131; burjuva devrimiyle proletaryan\u0131n devrimci ihtilali ve y\u00f6netimi \u00f6zde\u015f g\u00f6sterilir. Marx’\u0131n kuram\u0131yla “totaliter toplum sistemleri” ve ekonominin “devlet b\u00fcrokrasilerinin kontrol\u00fcnde” olmas\u0131 aras\u0131nda kurulan ili\u015fki \u00fczerinden sosyalizmin in\u015faas\u0131 ve proletarya devletine kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen bu su\u00e7lamalar, kapitalist devlet ve bi\u00e7imsel burjuva demokrasisi kriter<\/strong> al\u0131narak \u00fcretilmektedir. Bu yakla\u015f\u0131mda “genel oy hakk\u0131” ve onun \u015fu ya da bu bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131 demokrasi kr\u0131teri olarak al\u0131n\u0131r ve burjuva devlet iktidar\u0131n\u0131 belirleme olana\u011f\u0131 bulunmayan i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i kitlelerinin durumu salt oy hakk\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirilir. Bu ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmeye g\u00f6re, Rusya\u2019da parti y\u00f6netimi ve liderlik varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekle kalmay\u0131p y\u00f6netimde do\u011frudan s\u00f6z sahibi de oldu\u011fu i\u00e7in, proletarya ve emek\u00e7ilerin kendilerini y\u00f6netece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki s\u00f6ylem yanl\u0131\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r! Proletaryan\u0131n devrimci partisinin sosyalizm ko\u015fullar\u0131nda, y\u00f6nlendirici i\u015flevini totalitarizmin g\u00f6stergesi sayan bu liberal anlay\u0131\u015f, az\u0131nl\u0131k bir s\u0131n\u0131f ve kesimin, n\u00fcfusun geri kalan\u0131 \u00fczerinde zora dayal\u0131 kesin hakimiyetini ifade eden totalitarizmi, n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i kitlelerinin ekonominin ve politikan\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde dolays\u0131zca s\u00f6z sahibi olduklar\u0131 sosyalizme etiketlemek i\u00e7in, burjuvaziye kar\u015f\u0131 bask\u0131 uygulanmas\u0131n\u0131 dayanak g\u00f6sterirler. Oysa, burjuvaziye bask\u0131 uygulanmas\u0131 ve onun ezilmesi, i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin ve onlarla birlikte t\u00fcm toplumun bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcden t\u00fcm\u00fcyle kurtulmas\u0131 i\u00e7in zorunluluk g\u00f6sterir. Emperyalist ku\u015fatma alt\u0131ndaki devrim \u00fclkesinde devletin (ku\u015fkusuz yeni t\u00fcrden ve proletaryan\u0131n egemenli\u011fi elinde tuttu\u011fu bir devlet, yani \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7\u0131karlar\u0131na ba\u011fl\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefine ba\u011flanm\u0131\u015f bir devlet) varl\u0131\u011f\u0131, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn t\u00fcm\u00fcyle ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 tarihsel s\u00fcrece dek devam edecektir. Kapitalizmin ve kapitalist emperyalizmin hen\u00fcz d\u00fcnyan\u0131n be\u015fte d\u00f6rd\u00fc ya da alt\u0131da be\u015fine hakim oldu\u011fu ko\u015fullarda, iki sistem, “iki d\u00fcnya”; iki s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki k\u0131yas\u0131ya m\u00fccadele s\u00fcr\u00fcyorken, kapitalist d\u00fcnya, sosyalizmi tasfiye i\u00e7in t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc seferber etmi\u015fken, i\u00e7eride i\u015f\u00e7i ve yoksul k\u00f6yl\u00fclerin s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi zorunluluk g\u00f6steriyorken, yani toplumu farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar halinde b\u00f6len \u00fcretim ili\u015fkileri hen\u00fcz t\u00fcm\u00fcyle ortadan kalkmam\u0131\u015fken, proletarya devletinin devam\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Bu bir sava\u015ft\u0131 ve devletin sosyalizm ko\u015fullar\u0131ndaki bu “yok olmay\u0131\u015f\u0131”n\u0131n Marksizm-Leninizm\u2019e kar\u015f\u0131 bir arg\u00fcman haline getirilmesi, devlet sorunundaki \u00e7arp\u0131k anlay\u0131\u015flara i\u015faret eder. \u00dclkenin sava\u015f halinde olmas\u0131 ko\u015fullar\u0131nda dahi giderek artan ve yayg\u0131nl\u0131k g\u00f6sterecek \u015fekilde halk\u0131n demokratik y\u00f6netimi, y\u00f6neticilerini belirleme ve g\u00f6revden alma, g\u00f6revlilerin ortalama i\u015f\u00e7i \u00fccreti kadar \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, halk\u0131n silahlanmas\u0131na dayanan bir i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i milisinin olu\u015fturulmas\u0131, yarg\u0131n\u0131n halka a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131, bir avu\u00e7 eski s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc haydut d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm kesimler i\u00e7in anayasal ve yasal tam hak e\u015fitli\u011fi, en \u00f6nemli ve \u00f6ncelikli i\u015flerin ba\u015f\u0131nda geliyordu. \u00dclke yeni kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve sosyalizmin in\u015faas\u0131 b\u00fcy\u00fck fedekarl\u0131klar gerektiriyordu ve bu zorlu m\u00fccadele i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli zorluklar ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fand\u0131. Burjuvazi ise sadece i\u00e7te de\u011fil d\u0131\u015f ku\u015fatmayla y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetleri eksik etmedi. Sosyalizmin ya\u015fam sava\u015f\u0131 verdi\u011fi bu ko\u015fullarda d\u00fc\u015fman\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlerine ve i\u00e7eride kapitalizmi ye\u015fertmeye, b\u00fcrokratik e\u011filimleri k\u00f6r\u00fckleyerek kolektif in\u015fay\u0131 darbelemeye \u00e7al\u0131\u015fanlara y\u00f6nelik zorunlu bask\u0131, uluslararas\u0131 burjuvazinin borazanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapanlarca malzeme olarak kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u0130\u00e7eride ve d\u0131\u015far\u0131da sosyalizmi bo\u011fmaya koyulmu\u015f kapitalizmin g\u00fc\u00e7leriyle k\u0131yas\u0131ya m\u00fccadele i\u00e7indeki sosyalist Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n demokratik ya\u015fama kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in at\u0131lan ad\u0131mlar, uygulanacak politikalar\u0131n i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i sovyetleri(konseyleri)nde tart\u0131\u015f\u0131larak kararla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirilen ilerleme, yasal hak e\u015fitli\u011finin kararlar\u0131n ilan\u0131yla kalmay\u0131p fiiliyatta ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler, %80 gibi b\u00fcy\u00fck bir orandaki okuma-yazma bilmeme durumunun k\u0131sa zamanda t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, bar\u0131nma, kad\u0131n\u0131n sosyal-iktisadi durumunun de\u011fi\u015fmesi ve siyasal y\u00f6netim kademelerindeki yerinin h\u0131zla iyile\u015ftirilmesi vb.gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ilerlemelerin siyasal demokrasiyle ba\u011f\u0131, bu \u00e7arp\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunanlar taraf\u0131ndan kurulmaz ya da g\u00f6rmezden gelinir.<\/p>\n Slattery Marx\u2019\u0131n iktidar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerinin de sonradan de\u011fi\u015fti\u011fini ileri s\u00fcrer ve \u015f\u00f6yle yazar: “S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve devrimci de\u011fi\u015fim Marx’\u0131n siyasal analizinin anahtar temalar\u0131 olsa da, o hayat\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Hollanda, \u0130ngiltere ve ABD gibi geli\u015fmi\u015f demokrasilerde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n parlamenter ara\u00e7larla iktidara gelebilece\u011fini kabul etmi\u015ftir.<\/em>\u201d[7]<\/em><\/a><\/p>\n Marx, kapitalizmin \u0130ngiltere \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l devrim olana\u011f\u0131\u201dn\u0131n 1848 devrimi ve \u00f6zellikle de 1871 Paris Kom\u00fcn\u00fc deneyimiyle art\u0131k s\u00f6zkonusu dahi edilemeyece\u011fini ortaya koymu\u015ftu. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi prati\u011finin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131k hale getirdi\u011fi durumlar\u0131n varsay\u0131mlar \u00fczerinden de\u011fil ama nesnel ger\u00e7eklikler g\u00f6zetilerek de\u011ferlendirilmesi materyalist diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcncenin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Proletarya ve emek\u00e7ilere \u015fiddeti dayatan, iktidar\u0131n\u0131 kaybetmemek ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in her t\u00fcr al\u00e7akl\u0131\u011f\u0131 yapmaktan ka\u00e7\u0131nmayan burjuvazidir. Bu demektir ki, proletarya onu pembe g\u00fcllerle kar\u015f\u0131lamayacakt\u0131r. Kom\u00fcn dersleri, Ekim Devrimi ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde halk cumhuriyetlerinin kurulu\u015funun g\u00f6sterdi\u011fi, burjuvazinin iktidar\u0131n\u0131 kendi iste\u011fiyle terketmedi\u011fidir. Marx\u2019\u0131n, ya\u015fam\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru, belirli geli\u015fmi\u015f Bat\u0131 \u00fclkelerinde “i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n parlamenter ara\u00e7larla iktidara gelebilece\u011fini kabul etti\u011fi” y\u00f6n\u00fcndeki Slattery\u2019in iddias\u0131, Marx ve Engels\u2019te a\u00e7\u0131k olan ve Gotha Program\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 dolay\u0131m\u0131yla birkez daha net bir \u015fekilde ortaya konmu\u015f bulunan, ve burjuva iktidar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131larak yerine proletaryan\u0131n devrimci iktidar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n sosyalizme gidilemeyece\u011fini t\u00fcm netli\u011fiyle ortaya koyan g\u00f6r\u00fc\u015f atlanarak, ko\u015fullu bir olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 genelle\u015ftirmeye dayan\u0131r. Bu olas\u0131l\u0131k oysa, ancak \u00e7ok \u00f6zg\u00fcn ve \u00f6zel durum ve ko\u015fullarda ger\u00e7ekle\u015febilirlik kazan\u0131r. Proletarya, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok say\u0131daki \u00fclkesinde iktidar\u0131 al\u0131p sosyalizmin in\u015faas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli ba\u015far\u0131lar elde ederse, ve geriye kalan bir ya da birka\u00e7 kapitalist devlet bu \u00fclkelerde direnme g\u00fcc\u00fc g\u00f6stermezse, iktidar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilir. Ancak bu olas\u0131l\u0131k, burjuvazinin d\u00fcnya hakimiyeti ko\u015fullar\u0131nda genel-ge\u00e7er bir belirleme haline getirilemez. Bu bak\u0131mdan, “genel oyla iktidar olma” s\u00f6ylemine, Marx\u2019tan destek bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, eski bir s\u00f6zc\u00fckle beyhudedir! Marx\u2019\u0131n bulundu\u011fu devrimci mevzilerden \u00e7\u00fcnk\u00fc, burjuvazinin iktidar ayg\u0131t\u0131na muazzam etkide g\u00fclleler f\u0131rlat\u0131lmaktad\u0131r. Marx\u2019\u0131n kuram\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnsel ba\u011flam\u0131 ve i\u00e7eriginin fark\u0131nda olan herkes bilir ki, Marx ve Engels, iktidar\u0131n al\u0131nmas\u0131 sorununu s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi kapsam\u0131nda ve bu m\u00fccadelenin en \u00f6nemli sorunu olarak ele al\u0131rlar. M\u00fccadele tarihinin g\u00f6sterdi\u011fi ise, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuva devlet iktidar\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n edip onu y\u0131kmaks\u0131z\u0131n iktidar olamayaca\u011f\u0131d\u0131r. Ulusal ve uluslararas\u0131 ko\u015fullardan, i\u00e7inde bulunulan durumdaki g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinden soyutlanm\u0131\u015f bir iktidar alma yolu ya da y\u00f6ntemi, \u00e7\u00fcnk\u00fc yoktur. Slattery, Marx\u2019\u0131n han\u011fi ba\u011flam i\u00e7inde, nerede ve ne t\u00fcr geli\u015fmeler dolay\u0131m\u0131nda “parlamenter ara\u00e7larla iktidara gelinebilece\u011fi”ni yazd\u0131\u011f\u0131na dair herhan\u011fi somut veri sunmaks\u0131z\u0131n, Marx\u2019ta belirgin ve net olan\u0131 belirsizle\u015ftiriyor.<\/p>\n Prof. Aron da, makalesinin bitiminde sosyoloji-ekonomi ili\u015fkisi dolay\u0131m\u0131yla s\u00f6z\u00fc bir kez daha devlet sorununa getirerek \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcmlerde s\u00f6ylediklerini bu kez de devletin rol\u00fc ba\u011flam\u0131nda yineler. Marx\u2019\u0131n sosyolojisi diyor Aron, “Ekonomik inceleme ile sosyolojik inceleme aras\u0131ndaki, son olarak siyasal rejim ile ekonomik rejim aras\u0131ndaki ili\u015fkiler sorunu<\/em>\u201dnda “ele\u015ftiriye dayan\u0131ks\u0131zd\u0131r.\u201d \u00d6rneklemek \u00fczere \u015f\u00f6yle yazar: “Has\u0131m s\u0131n\u0131flar ve bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6tekiler \u00fczerinde egemenli\u011fine dayal\u0131 ekonomik-toplumsal rejimlerin tersine, Marx, s\u0131n\u0131f <\/em>egemenli\u011fi<\/em>nin olmayaca\u011f\u0131 ekonomik-toplumsal bir rejim anlat\u0131r. <\/em>Bunun i\u00e7in ve sanki tan\u0131m gere\u011fi devlet ortadan kalkmak zorundad\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc devlet <\/em>sadece bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6tekileri s\u00f6m\u00fcrmek i\u00e7in ona gereksinim duydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde vard\u0131r.\u201d[8]<\/a><\/em><\/p>\n Kapitalizmden kom\u00fcnizme ya da s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdan s\u0131n\u0131fs\u0131z ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz topluma ge\u00e7i\u015fte dememek i\u00e7in “\u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 toplumla gelece\u011fin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z toplumu aras\u0131nda emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r\u201d diye yazan profes\u00f6r Aron, Gotha Program\u0131n\u0131n Ele\u015ftirisi\u2019nde, Marx\u2019\u0131n, ve daha ba\u015fka bir \u00e7ok makalesinde Engels\u2018in sorunu nas\u0131l ortaya koyduklar\u0131n\u0131 bilmesine kar\u015f\u0131n, “Emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d<\/em> \u2013der-, “Marx\u2019\u0131n metinlerinde pek az a\u00e7\u0131kl\u0131kla tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.\u201d Ard\u0131ndan da, “\u00e7at\u0131\u015fmas\u0131z toplumda bu siyaset ve devletin ortadan kalkmas\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 bana Marx\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn eserleri i\u00e7inde en kolayl\u0131kla \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclebilir sosyolojik anlay\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<\/em>.” Ba\u015fl\u0131ca gerek\u00e7esi, her toplumda, ama \u00f6zellikle de “\u00e7a\u011fda\u015f bir toplumda yerine getirilmesi gereken ortak y\u00f6netim ve otorite i\u015flevlerinin\u201d bulunmas\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6re, toplumsal \u00fcretimin planlanlanmas\u0131 ve y\u00f6netim g\u00f6revlerinin varl\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla devlet ortadan kalkamaz! “E\u011fer ekonominin bir planlamas\u0131 tasarlan\u0131yorsa, planlama d\u00fc\u015f\u00fcncesinin i\u00e7erdi\u011fi temel kararlar\u0131 alacak merkezi organlar\u0131n olmamas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek anla\u015f\u0131lmazd\u0131r.\u201d <\/em>diye yazan Aron, \u00e7\u00fcnk\u00fc diyor, “bu kararlar genellikle devlete ait olarak adland\u0131r\u0131lan i\u015flevleri gerektirir. Bu andan itibaren e\u015fg\u00fcd\u00fcm\u00fc sorununun art\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 mutlak bir bolluk d\u00f6nemi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmedik\u00e7e planl\u0131 bir ekonomi rejimi merkezi bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan kullan\u0131lan y\u00f6netimsel i\u015flevlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesini gerektirir. Bu anlamda olabildi\u011fince \u00e7ok \u00fcretmek, plan\u0131n emirleri uyar\u0131nca \u00fcretmek ve \u00fcretimi y\u00f6neticilerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine g\u00f6re toplumsal s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda da\u011f\u0131tmak \u00f6nemli olaca\u011f\u0131 s\u00fcrece, ekonominin planlanmas\u0131 ve devletin \u00e7\u00f6kmesi d\u00fc\u015f\u00fcnceleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr gelecek i\u00e7in \u00e7eli\u015fkilidir. Toplulu\u011fun y\u00f6netimsel i\u015flevlerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcne devlet denirse, devlet hi\u00e7bir sanay\u0131 toplumunda ortadan kalkamaz, planl\u0131 bir sanayi toplumunda ortadan kalkamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc tan\u0131m\u0131 gere\u011fi merkezi planlama, karar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn merkeziyet\u00e7ilikten k\u0131smen ayr\u0131lmas\u0131yla tan\u0131mlanan kapitalist bir ekonomiden \u00e7ok say\u0131da karar\u0131n y\u00f6netim taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Demek ki devletin ortadan kalkmas\u0131 sadece sembolik bir anlama sahiptir. Ortadan kalkan, dikkate al\u0131nan devletin s\u0131n\u0131f nitelli\u011fidir.\u201d<\/em>[9]<\/a><\/p>\n Bu s\u00f6yledikleriyle ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fecek \u015fekilde, “Ger\u00e7ekten s\u0131n\u0131f rekabetinin olmad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren bu y\u00f6netimsel i\u015flevlerin \u00f6zel bir grubun bencil niyetlerini a\u00e7\u0131klamaktan \u00e7ok, toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fcn ifadesi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu anlamda devletin s\u0131n\u0131f niteli\u011fi egemenli\u011finin ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn ortadan kalkmas\u0131 anla\u015f\u0131lab\u0131lir<\/em>“<\/em> \u015feklinde daha kabuledilebilir s\u00f6zler de eden yazar, mekanik ba\u011f\u0131nt\u0131lar kurarak Marx\u2018\u0131n, s\u0131n\u0131fs\u0131z ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz toplumun ger\u00e7ekle\u015fmesini, burjuvaziyle “emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131” aras\u0131ndaki “do\u011fa fark\u0131<\/em>“yla kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ileri s\u00fcrer. Ona g\u00f6re, “\u0130ktidar\u0131 alan emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n evrensel bir s\u0131n\u0131f oldu\u011funu s\u00f6ylemenin<\/em>“<\/em> de “<\/em>sadece sembolik bir anlam\u0131 olabilir<\/em>“. \u00c7\u00fcnk\u00fc diyor profes\u00f6r Aron, “<\/em>fabrikalardaki i\u015f\u00e7i kitlesi, iktidar\u0131 kullanan egemen bir az\u0131nl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamaz.<\/em>“<\/em> \u0130ktidar olanlar, “kendilerini halk kitlesinden ilan eden parti ya da insan grubu<\/em>“dur!. “\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinin olmad\u0131\u011f\u0131 toplumda bu m\u00fclkiyete ba\u011fl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fm<\/em>a”n\u0131n olmayaca\u011f\u0131, ama “iktidar\u0131 halk kitlelerinin ad\u0131na kullanan insanlar<\/em>” var olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, ve “geli\u015fmi\u015f her toplum i\u00e7in zorunlu y\u00f6netimsel i\u015flevleri yerine getiren bir devlet<\/em>“<\/em> de var olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca, “devletin ekonomik kararlarla herkesin ve her bir kimsenin durumunu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirledi\u011fi<\/em>“<\/em> bu t\u00fcrden bir toplumda, “yatay gruplar \u2014bir yandan k\u00f6yl\u00fcler bir yandan i\u015f\u00e7iler\u2014 aras\u0131nda ya da dikey gruplar \u2014hiyerar\u015finin alt\u0131nda ve \u00fcst\u00fcnde yer alanlar\u2014 aras\u0131nda ku\u015fkusuz \u00e7at\u0131\u015fmalar<\/em>” olacakt\u0131r! “\u00c7at\u0131\u015fmas\u0131z bir toplumun ger\u00e7ekli\u011fi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinin ortadan kalkmas\u0131 ve herkesin ko\u015fullar\u0131n\u0131n devletin karar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 basit olgusundan \u00e7\u0131kart\u0131lamaz. E\u011fer devletin kararlar\u0131 bireyler ya da bir az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131yor<\/em>sa bu<\/em> kararlar onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fer. Planl\u0131 bir toplumda \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 aras\u0131nda \u00f6nceden kurulmu\u015f bir uyum yoktur. B\u00f6yle bir toplumda devletin iktidar\u0131 ortadan kalkmaz ve kalkamaz<\/em>.” “Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n kesin bi\u00e7imde ortadan kalkmas\u0131 ya gruplar aras\u0131ndaki rekabetin sadece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetinden kaynaklanmas\u0131n\u0131 ya da devletin ortadan kalkmas\u0131n\u0131 gerektirecektir. Ama bu iki sav\u0131n hi\u00e7biri olanakl\u0131 de\u011fildir.<\/em>“[10]<\/a><\/p>\n “<\/em>Ekonomik ve toplumsal rejim ne olursa ol\u00adsun siyasal sorun varolacakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o, kimin y\u00f6netti\u011fi, y\u00f6netic\u0131lerin nas\u0131l se\u00e7ildi\u011fi, iktidar\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, y\u00f6netenlerle y\u00f6netilenler aras\u0131ndaki uyum ya da ba\u015fkald\u0131r\u0131 ik\u015fkilerinin ne oldu\u011funu be\u00adlirlemekten ibarettir. Siyasetin d\u00fczeni ekonominin d\u00fczeni kadar temel ve \u00f6zerktir.<\/em>“<\/em> 36 <\/sup>belirlemesiyle Aron bizi, yeniden ba\u015fa d\u00f6nmeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Ekonomi ve politika alanlar\u0131n\u0131n birbirleriyle ili\u015fkili olmas\u0131ndan hareketle “\u00dcretimin ve ortak kaynaklar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctleme bi\u00e7imi, otorite sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclme bi\u00e7imini etkiler; otorite sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclme bi\u00e7imi de ay\u00ad<\/em>n\u0131 \u015fe<\/em>kilde \u00fcretim ve kaynaklar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sorununu etkiler. \u00dcretimin ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n belirli bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7iminin y\u00f6netim sorununu kendili\u011finden \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/em> Devletin ortadan kalkmas\u0131 miti devletin sadece \u00fcretmek ve kaynaklar\u0131 da\u011f\u0131tmak i\u00e7in varololdu\u011fu mitidir ve \u00fcretim, bu kaynaklar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde devlete, yani y\u00f6netime gereksinim<\/em> yoktur. Bu mit iki bak\u0131mdan yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. \u00d6nce ekonominin planl\u0131 y\u00f6ne\u00ad<\/em>limi <\/em>devletin g\u00fc\u00e7lenmesini getirir. Planlama devletin g\u00fc\u00e7lenmesini getirmese bile \u00e7a\u011fda\u015f toplumda bir y\u00f6netim sorunu, yani otoritenin kullan\u0131m bi\u00e7imi sorunu her zaman varolacakt\u0131r<\/em>“[11]<\/a> diye yazar. Bununla da yetinmez Aron, “siyasal bir rejimi sadece iktidar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 var say\u0131lan s\u0131n\u0131fla” tan\u0131mlayan ya da tan\u0131mlamak isteyen birileri varm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na, bunun olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zederek, “Kapitalist rejimde iktidar\u0131 kullananlar tekelcilerin kendileri de\u011fildir; <\/em> sosyalist rejimde de iktidar\u0131 emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kullanmaz. Her iki durum da s\u00f6z konusu olan siyasal i\u015flevleri kimlerin yerine getirdi\u011fi, bunlar\u0131n nas\u0131l g\u00f6reve getirildi\u011fi, otoriteyi nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131, y\u00f6netilenlerle y\u00f6netenler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin belirlenmesidir. Siyasal rejimler sosyolojisi, ekonomi ya da toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n sosyolojisinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc haline indirgenemez<\/em>.” dersine giri\u015fir. Ard\u0131ndan da, “Marx\u2019\u0131n kuram\u0131n\u0131n temel konular\u0131ndan birini tam olarak” ortaya koydu\u011funu belirterek Marx\u2019tan \u015fu paragraf\u0131 aktar\u0131r. “<\/em>S\u0131n\u0131f uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmenin ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde kayboldu\u011fu ve b\u00fct\u00fcn \u00fcretim bir<\/em> araya gelmi\u015f bireylerin elinde topland\u0131\u011f\u0131nda kamu g\u00fcc\u00fc siyasal niteli\u011fini<\/em> yitirecektir. Siyasal g\u00fc\u00e7, terimin dar anlam\u0131yla bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almas\u0131 i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Burjuvaziye kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131mda emek\u00e7iler e\u011fer bir s\u0131n\u0131f olarak birle\u015fmek zorunda kal\u0131rlarsa; e\u011fer bir devrimle egemen s\u0131n\u0131f<\/em> olur ve b\u00f6ylece eski \u00fcretim ili\u015fkilerini \u015fiddetle ortadan kald\u0131r\u0131rsa, o zaman bu<\/em> \u00fcretim sistemi ile birlikte s\u0131n\u0131flar\u0131n uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131k nedenlerini<\/em> ortadan kald\u0131r\u0131r; o zaman genel olarak s\u0131n\u0131flar\u0131 ve bununla s\u0131n\u0131f olarak kendi egemenli\u011fini de ortadan kald\u0131r\u0131r. Eski b\u0131ujuva toplumu<\/em>, s\u0131n\u0131flar\u0131 ve s\u0131n\u0131f<\/em> \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ile bir birlik yarat\u0131r, burada bireyin serbest\u00e7e geli\u015fimi herkesin<\/em> serbest\u00e7e geli\u015fiminin ko\u015fuludur.\u201d[12]<\/a><\/em><\/p>\n Bu uzunca aktarmalar\u0131n ortaya koydu\u011fu genel sonu\u00e7, yazar\u0131n devlet sorununa ili\u015fkin Marksist g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, Marx-Engels, Lenin ve Stalin\u2019in a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n aksine, onlarda olmayan\u0131 var kabul edip-var g\u00f6stererek yanl\u0131\u015flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Marx\u2018\u0131n, iktidar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anda kapitalizmin ve s\u0131n\u0131flar\u0131n hemen ortadan kald\u0131rabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc varsayan yazar, bu kendi varsay\u0131m\u0131 \u00fczerinden Marksist devlet g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yarg\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Aron\u2019un yorumunu “yanl\u0131\u015f anlama \u00fcr\u00fcn\u00fc” saymak ona haks\u0131zl\u0131k olur! Bu durumda, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz d\u00fcped\u00fcz bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r.<\/p>\n Bu anlat\u0131mda, Marx\u2019\u0131n devlet \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnceleri mu\u011flakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f; Marx ve Engels\u2018in s\u00f6yledikleri s\u00f6ylenmemi\u015f, s\u00f6ylemedikleri s\u00f6ylenmi\u015f g\u00f6sterilmi\u015ftir: \u015e\u00f6yle ki; \u0131-)<\/strong> Kapitalizmde, “aksi y\u00f6ndeki ideolojik iddialara ra\u011fmen, devlet insan haklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmekten \u00e7ok bask\u0131 alt\u0131na alan bask\u0131c\u0131 totaliter bir g\u00fcc\u00fc olu\u015fturur.<\/em>“<\/em> Bunun tart\u0131\u015f\u0131lacak bir yan\u0131 bile yoktur: Burjuva devletinin “<\/em>insan haklar\u0131n\u0131 geli\u015ftirme\u201d<\/em> iddias\u0131 burjuvazi ve propagandac\u0131lar\u0131na aittir ve bir yalandan ibarettir. Burjuva devletinin kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ifadesi oldu\u011funa dair Marx-Engels-Lenin ve Stalin\u2019de y\u00fczlerce vurgu bulunur. “<\/em>Modern temsili devlet\u201d<\/em>-yani burjuva devleti-<\/strong> “\u00fccretli eme\u011fin sermaye taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin aletidir.\u201d<\/strong> “<\/em>Sava\u015f\u0131m durumundaki s\u0131n\u0131flar\u0131n denge tutmaya \u00e7ok yakla\u015ft\u0131klar\u0131\u201d<\/em> istisnai durumlar d\u0131\u015f\u0131nda-ki b\u00f6ylesi durumlarda “devlet g\u00fcc\u00fc s\u00f6zde arac\u0131 olarak, bir zaman i\u00e7in bu s\u0131n\u0131flara kar\u015f\u0131 belirli bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k durumunu korur\u201d-, <\/em>o \u00e7ok a\u00e7\u0131k \u015fekilde bir s\u0131n\u0131f egemenli\u011fi arac\u0131d\u0131r ve sadece ekonomiyi hakim s\u0131n\u0131f yarar\u0131na d\u00fczenlemekle kalmaz; y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ifade eden d\u00fc\u015f\u00fcnceler do\u011frultusunda e\u011fitilmesi ve y\u00f6nlendirilmesini sa\u011flay\u0131p denetler. 1848 devrimlerinden, \u00f6zellikle de 1871 Kom\u00fcn Devrimi ve deneyiminden \u00e7\u0131kar\u0131lan sonu\u00e7lar ise, Slattery ve Aron\u2019un da bilgisi dahilindedir. Marx\u2019\u0131n Gotha Program Tasla\u011f\u0131\u2019na “kenar notlar\u0131”, Engels\u2019in devlet \u00fczerine a\u00e7\u0131klamalar\u0131, ikisi aras\u0131ndaki ve ikisinin ba\u015fka bir\u00e7ok ki\u015fiye mektuplar\u0131, devlete ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak i\u00e7erik ve kapsamdad\u0131r. Marx ve Engels, sosyalizme giden yolun, devlet iktidar\u0131n\u0131n ele ge\u00e7irilmesinden ge\u00e7ti\u011fini, \u00f6zellikle Kom\u00fcn deneyiminden sonra, Kom\u00fcn dersleri ba\u011flam\u0131nda \u00e7ok net \u015fekilde a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce Alman \u0130deolojisi\u2019nde de dile getirilir: “Egemen olmak gayretindeki her s\u0131n\u0131f, proletaryan\u0131n durumunda oldu\u011fu gibi, kendi egemenli\u011fi eski toplum bi\u00e7iminin tamam\u0131n\u0131n ve genel olarak egemenli\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirse de, kendi \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 yeniden genelin \u00e7\u0131kar\u0131 olarak sunmak i\u00e7in-ki ba\u015flang\u0131\u00e7ta bunu yapmaya mecburdur-her \u015feyden \u00f6nce politik iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmek zorundad\u0131r<\/em>.\u201d[13]<\/a><\/p>\n \u0131\u0131-)<\/strong> Devletin sosyalizm ko\u015fullar\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ortadan kalkaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki Marxist “\u00f6ng\u00f6r\u00fc\u201dn\u00fcn yanl\u0131\u015flanmas\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 g\u00f6stermek, toplumsal-tarihsel ger\u00e7ekliklere ayk\u0131r\u0131d\u0131r. “Ortadan kalkma\u201d, ya da Engels\u2019in deyi\u015fiyle s\u00f6n\u00fcmlenme sorunu, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve s\u0131n\u0131flar\u0131n yok olmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 olu\u015fundan soyutlanarak hemen ger\u00e7ekle\u015febilir\/ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir iradi bir soruna indirgenemez. Proletaryan\u0131n ya da proletarya \u00f6nderli\u011finde emek\u00e7ilerin burjuva devlet iktidar\u0131n\u0131 parampar\u00e7a edip da\u011f\u0131tarak iktidar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 “an”dan ba\u015flayarak kapitalizmin, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve bir devlet gereksinmesinin ortadan kalkaca\u011f\u0131 \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn Marksizm-Leninizm ile ilgisi yoktur. Bunlar\u0131n hemen ve iktidar\u0131n al\u0131nmas\u0131yla birlikte ortadan kald\u0131r\u0131labilir oldu\u011funu Marx ve Marksistler de\u011fil, anar\u015fistler kurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Marx ve Engels\u2019te-ku\u015fkusuz Lenin ve Stalin\u2019de de- devletin s\u0131n\u0131f niteli\u011fi, toplumsal ili\u015fkilere belirli bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda m\u00fcdahale arac\u0131 olmas\u0131, tarihselli\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla da ortadan kalkmas\u0131n\u0131n-s\u00f6nmesinin ko\u015fullar\u0131 olanca netli\u011fiyle a\u00e7\u0131klan\u0131r: Buna g\u00f6re, kapitalizm ile kom\u00fcnizm aras\u0131nda bir siyasal ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi vard\u0131r ki, bu d\u00f6nemin devleti proletaryan\u0131n devrimci diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Yani devrilmi\u015f ve eski s\u00f6m\u00fcr\u00fc ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131f hakimiyetini geri getirmek i\u00e7in direnci misliyle artm\u0131\u015f burjuvaziyi bask\u0131 alt\u0131nda tutarak onu t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131rmak, hen\u00fcz d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda hakim durumdaki kapitalist ku\u015fatma kar\u015f\u0131s\u0131nda devrimi s\u00fcrd\u00fcrmek ve sosyalist ekonomiyi ve halk\u0131n kendini y\u00f6netmesini ger\u00e7ek anlam\u0131nda i\u015fler hale getirmek i\u00e7in, devlete ihtiya\u00e7 devam eder. Engels\u2019in a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bu en net bi\u00e7imde dile getirilir: “Devlet, sava\u015f\u0131mda, devrimde devrim d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in yararlanmak zorunda oldu\u011fumuz ge\u00e7ici bir kurumdan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00f6zg\u00fcr halk\u00e7\u0131 devletten s\u00f6zetmek sa\u00e7mad\u0131r: proletaryan\u0131n devlete gereksini oldu\u011fu s\u00fcrece, o, bunu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in de\u011fil, has\u0131mlar\u0131n\u0131 altetmek i\u00e7in kullanacakt\u0131r. Ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten s\u00f6zedilmesi olanakl\u0131 oldu\u011fu g\u00fcn, devlet, devlet olarak ortadan kalkm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Onun i\u00e7in biz, devlet s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine, her yerde, topluluk(Gemeinwesen) gibi Frans\u0131zca kom\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan m\u00fckemmel eski bir Alman s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermekteyiz.<\/em>\u201d[14]<\/a><\/p>\n Ancak bu ko\u015fullardaki devlet eski burjuva ve s\u00f6m\u00fcren s\u0131n\u0131flar\u0131n devletinden temel \u00f6nemde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Bu devlet az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n de\u011fil \u00e7o\u011funlu\u011fun her kademesinde y\u00f6netime kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve kendini y\u00f6netmeyi \u00f6\u011frenip s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 bir devlettir. Tarafs\u0131z de\u011fildir; basbaya\u011f\u0131 bask\u0131 arac\u0131d\u0131r, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclere bask\u0131n\u0131n arac\u0131. Ama, devletten devletsizli\u011fe gidi\u015fin de “devleti\u201ddir! Devrim burjuva devlet iktidar\u0131n\u0131 y\u0131kacak ve yerine i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7ilerin dolays\u0131zca t\u00fcm y\u00f6netim organlar\u0131nda yer alaca\u011f\u0131, savunma g\u00fcc\u00fcn\u00fc silahlanm\u0131\u015f halk\u0131n kendisinin olu\u015fturdu\u011fu(halk milisi) \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i konseyleri(sovyetler)nin g\u00f6revli oldu\u011fu yeni bir t\u00fcr devlet \u00f6rg\u00fctlenmesi ger\u00e7ekle\u015fecek, s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n ortadan kalkmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 olarak belirli bir tarihsel s\u00fcre\u00e7te gereksiz hale gelecek, ancak toplumsal insan\u0131n ya\u015fam\u0131 devam edip gidecektir. Sonras\u0131 ise, kendi zaman\u0131n insan\u0131n\u0131n sorunu olacakt\u0131r. Bug\u00fcnden kehanet edilemez ve ne Marks ve Engels ne de Lenin ve Stalin b\u00f6ylesi bir kehanete soyunmad\u0131lar. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz ve s\u0131n\u0131fs\u0131z topluma ula\u015fma m\u00fccadelesinde devlete gereksinim duyar ve onu devrilmi\u015f burjuvaziye ve kapitalist ku\u015fatmaya kar\u015f\u0131 onu kullan\u0131r. “Herkese eme\u011fine g\u00f6re” d\u00fcsturu ihtiya\u00e7 g\u00f6sterdi\u011fi s\u00fcrece devletin varl\u0131\u011f\u0131 devam eder. Ancak bu s\u00fcre\u00e7 ayn\u0131 zamanda devlet gibi \u00f6zel bir bask\u0131 arac\u0131na gereksinim duyulmamayacak bir toplumsal geli\u015fme evresine y\u00fckseli\u015fin<\/strong> ko\u015fullar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 s\u00fcrecidir. Proletarya devleti, s\u00f6m\u00fcr\u00fc sistemine geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc isteyenlerin diren\u00e7lerini bast\u0131rma ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kolektif m\u00fclkiyetine dayanan toplumsal \u00fcretimin s\u0131n\u0131rs\u0131z geli\u015fimiyle ba\u011fl\u0131 olarak gereksiz hale gelecektir. \u0131\u0131\u0131-)<\/strong> Sosyalizmde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidar\u0131n\u0131n y\u00f6netim organlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131ftan ayr\u0131 bir kategori konumuna yerle\u015ftirerek onun iktidar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6stermek, kasti bir tutumdur. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 onun y\u00f6netim organlar\u0131ndaki kesimiyle ve onlarla birlikte s\u0131n\u0131f\u0131n ama\u00e7 ve hedefleriyle birle\u015fmi\u015f ve art\u0131k farkl\u0131 bir stat\u00fcs\u00fc olmayan ayd\u0131n \u00f6\u011felerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya g\u00f6stermek, sosyalizmin kapitalizmden farkl\u0131, onun t\u00fcm\u00fcyle reddi olmas\u0131 ger\u00e7ekli\u011fini g\u00f6zard\u0131 etmektir. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n evrensel bir s\u0131n\u0131f olmas\u0131, s\u0131n\u0131f\u0131n “do\u011fa”s\u0131 gibi, maddi ili\u015fkilerini ve \u00fcretim s\u00fcrecindeki i\u015flevini mu\u011flakla\u015ft\u0131ran kavramlara gereksinim olmaks\u0131z\u0131n, \u00fcretim i\u00e7indeki konumuyla, emekg\u00fcc\u00fcn\u00fc satmak zorunda olma ortak \u00f6zelli\u011fi gibi toplumsal maddi-manevi kimli\u011fiyle ili\u015fkindir. D\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda i\u015f\u00e7iyi i\u015f\u00e7i yapan \u00f6zelli\u011fidir bu. Burjuvaziyle s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu bak\u0131mdan \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetiyle ili\u015fkilerinin, yani maddi ger\u00e7ekliklerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131r. S\u0131n\u0131f\u0131n evrenselli\u011fi sorunu iktidar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p ilkin \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131 dolay\u0131m\u0131yla ve toplumun \u00e7e\u015fitli kesimlerinden insanlar\u0131n \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131ndan koparak proletaryan\u0131n saflar\u0131na kat\u0131lmalar\u0131yla ve ikinci olarak \u00fcretimin evrenselli\u011fi dolay\u0131m\u0131yla belirlenen bir geli\u015fmeyle ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kapitalist uluslararas\u0131la\u015fma, burjuvazi ve proletaryan\u0131n uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131f olma niteli\u011finin \u00f6nemli etkenidir. \u0131v-)<\/strong> Profes\u00f6r Aron, politika-ekonomi ili\u015fkisi \u00fczerine Marx\u2019\u0131n sosyolojisini “en az\u0131ndan kehanetli bi\u00e7imi alt\u0131nda\u201d <\/em>indirgemecilikle su\u00e7larken, gerek\u00e7e olarak siyasetin ve siyasal y\u00f6netimin her durumda ihtiya\u00e7 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. O, “\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak m\u00fclkiyetinin ve planlaman\u0131n zorunlu oldu\u011fu andan itibaren devletin y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131\u201d <\/em>\u00f6ng\u00f6rmenin, “siyasal d\u00fczenin ekonomik d\u00fczene indirgenmesi\u201d <\/em>olaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek Marksizm muhalifi sol liberal entelekt\u00fcalizmin, Marx kar\u015f\u0131t\u0131 sosyolog ve iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n k\u00fclliyat\u0131na ihra\u00e7 ederek yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 “Ama siyasal d\u00fczen esas olarak ekonomik d\u00fczene indirgenemez\u201d <\/em>nakarat\u0131n\u0131 yinelerken, ekonomi-politika; altyap\u0131-\u00fcstyap\u0131 ili\u015fiklerine kapitalizm ko\u015fullar\u0131ndaki hallerinden hareketle yakla\u015f\u0131r. v-) <\/strong>Slattery ve Aron\u2019un devlet sorununa ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri, toplumlar\u0131n, s\u0131n\u0131flar\u0131n ve devletin tarihsel olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine mesafeli duru\u015flar\u0131 ya da bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi reddedi\u015fleriyle ba\u011fl\u0131d\u0131r. Aron, tarihselli\u011fi reddetmedi\u011fini belirtmesine kar\u015f\u0131n, devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 planl\u0131 ekonomi ve y\u00f6neten-y\u00f6netilen ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde s\u00fcreklile\u015ftirir, ve hatta, ortadan kalkmas\u0131 “an\u0131”n\u0131n belirsiz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla da, devletin hemen ortadan kald\u0131r\u0131labilir g\u00f6ren Slattery\u2019in anlay\u0131\u015f\u0131yla birle\u015ferek toplumun zorunlu ortak i\u015flerinin yerine getirilmesi g\u00f6revini devlet gibi bir \u00f6zel cihaz\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve gereklili\u011finin ko\u015fulu d\u00fczeyine \u00e7\u0131kar\u0131r. Oysa, tarihte, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte de\u011fil ama belirli bir a\u015famada, \u00fcr\u00fcnlerin zorunlu olarak do\u011fada ve do\u011fa g\u00fc\u00e7leriyle bo\u011fu\u015farak en ilkel bi\u00e7imde toplan\u0131p birlikte t\u00fcketildi\u011fi binlerce y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te devlet denen bir \u00f6zel \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imine ihtiya\u00e7 duyulmam\u0131\u015ft\u0131. Devlet ya da s\u0131n\u0131flar veya s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi denen \u015fey \u00e7\u00fcnk\u00fc insan akl\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmay\u0131p nesnel geli\u015fmelerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmu\u015flard\u0131r. Belirli bir \u00fcr\u00fcn “bollu\u011fu”nun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, insan\u0131n yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7i\u015fi, topra\u011f\u0131n ve \u00fcretilen \u00fcr\u00fcn\u00fcnlerin payedilmesinde g\u00fcc\u00fcn devreye girdi\u011fi yer ve zamanda devlet bug\u00fcnk\u00fc bi\u00e7imi ve anlam\u0131yla de\u011filse de bunun ilkel bi\u00e7imiyle ve sahiplenme-m\u00fclkiyetine ge\u00e7irme ili\u015fkileriyle ba\u011fl\u0131 olarak tarih sahnesine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Onun toplumlar tarihi boyunca han\u011fi bi\u00e7imler alarak bug\u00fcnk\u00fc en modarn bi\u00e7imine geldi\u011fi burada bizim konumuz de\u011fil. Ancak tarihsel olan\u0131n sabit olmay\u0131p de\u011fi\u015fken oldu\u011fu; tarihte ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcretim tarzlar\u0131 ya da \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerinin de\u011fi\u015fmeye ve yerlerini ba\u015fka bi\u00e7imlere b\u0131rakmaya zorunlu olduklar\u0131; do\u011fada ve toplumda de\u011fi\u015fmezli\u011fe yer olmay\u0131p hareketlili\u011fin esas oldu\u011fu reddedilip de\u011fi\u015fmezlik ve kal\u0131c\u0131l\u0131k iddial\u0131 metafizik irrasyonel g\u00f6r\u00fc\u015fler savunulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, s\u0131n\u0131flar ve devlet gibi toplumsal formasyon ve kategorilerin ortadan kalkmazl\u0131\u011f\u0131 da savunulamaz. El de\u011firmeninden lazerli kesiciye, sudan ve topraktan ak\u0131m \u00fcretmeye; insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn belirli baz\u0131 edimlerinin robotlarca yerine getirilmesine ilerleyen; a\u011fa\u00e7 ve sonra metal u\u00e7lu ok ve ta\u015f baltadan s\u00fcpersonik bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131na ve bir anda y\u00fczbinlerce insan\u0131 yok edip ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 y\u00fczy\u0131llarca ya\u015fanmaz k\u0131lacak n\u00fckleer silah teknolojisine \u201ailerleyen\u2018; biyoloji ve alt dallar\u0131nda, kimya ve genetik biliminde kaydetti\u011fi devasa bulu\u015flarla laborutuvarda insan \u00fcretmeye yol alan ve daha bug\u00fcnden baz\u0131 v\u00fccut par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00fcretmeye ba\u015flayan insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn, devlet gibi \u00f6zel bir bask\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesine ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n kendi toplumsal ya\u015fam\u0131n\u0131 kimsenin kimseyi s\u00f6m\u00fcrmedi\u011fi ve fakat \u00e7al\u0131\u015fabilir herkesin zevle i\u015fe sar\u0131l\u0131p ya\u015fam gere\u00e7lerinin \u00fcretilmesine kat\u0131lmakla birlikte zihni ve bedeni geli\u015fmesinin t\u00fcm olanaklar\u0131n\u0131 kullanma zaman\u0131 da bulaca\u011f\u0131 bir d\u00fczeyi niye yakalamas\u0131n? v\u0131-)<\/strong> Siyaset, ku\u015fkusuz devletle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilemez. Marx ya da marksistler siyaset=devlet ba\u011flam\u0131 kurmad\u0131lar. \u0130ktidar sorununun siyasal m\u00fccadelenin en \u00fcst bi\u00e7imi olmas\u0131, devlet iktidar\u0131n\u0131n bu bi\u00e7imi dolay\u0131s\u0131yla siyasetin t\u00fcm\u00fcn\u00fc temsili ya da i\u00e7ermesi anlam\u0131na gelmez. Ne var ki, Aron\u2019un siyaset soruna yakla\u015f\u0131m\u0131 kapitalist-burjuva siyaset anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 veri almakta, devletin politik i\u015fleviyle \u00e7e\u015fitli toplumsal kesimlerin farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar kaynakl\u0131 farkl\u0131 siyasetleri aras\u0131ndaki kopukluklar ve kar\u015f\u0131tl\u0131klar \u00e7er\u00e7evesinde kalmaktad\u0131r. v\u0131\u0131-) <\/strong>Aron, ideolojinin s\u0131n\u0131fsal karakteri ya da s\u0131n\u0131flar\u0131n ideolojisi olmas\u0131yla bireyin, s\u0131n\u0131f\u0131n, toplulu\u011fun kendi durumuyla ili\u015fkin yan\u0131lg\u0131l\u0131 bilinci aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 belirsizle\u015ftirerek kar\u015f\u0131t konuma yerle\u015ftirir, ve hatta birini di\u011ferinin yerine ge\u00e7irir. Ger\u00e7eklikle d\u00fc\u015f\u00fcnce ili\u015fkisinin ondaki kurulu\u015funda-her ne kadar arada d\u00fc\u015f\u00fcncenin ger\u00e7eklikle ili\u015fkin oldu\u011funu s\u00f6ylese de- d\u00fc\u015f\u00fcnce belirleyicilik g\u00f6sterir. Bu idealist bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. S\u0131n\u0131flar\u0131n ya da bir s\u0131n\u0131f\u0131n “k\u0131smi ve yan tutan d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi”ne sahip olmas\u0131 durumunda ger\u00e7ekli\u011fin kalmayaca\u011f\u0131 iddias\u0131yla da yazar metafizik mekanizme saplan\u0131r.<\/p>\n S<\/strong>ONU\u00c7SAL B\u0130RKA\u00c7 VURGU<\/strong><\/p>\n Kapitalizmin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131klar\u0131 yok sayan anlay\u0131\u015flar\u0131n, i\u015f\u00e7i hareketinin zay\u0131fl\u0131klar\u0131, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve sosyalist \u00f6rg\u00fctletmesinin geri d\u00fczeyi gibi baz\u0131 d\u00f6nemsel olgulardan g\u00fc\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ekliktir. Bu durum, sistemin temel karakteristik \u00f6zellikleriyle ba\u011fl\u0131 ve onlarca belirlenen y\u0131k\u0131c\u0131 \u00e7eli\u015fkilerini perdeliyor ve onlar\u0131n i\u015flevli olduklar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131 ger\u00e7ekli\u011finde, \u00c7in gibi baz\u0131lar\u0131 emperyalist, di\u011fer baz\u0131 daha k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u00fclkelerin y\u00f6netimleri, kendilerini “sosyalist\u201d-“kom\u00fcnist\u201d olarak adland\u0131rsalar da, sosyalist herhan\u011fi bir \u00fclke ve y\u00f6netim yoktur. Kom\u00fcnizm i\u00e7in giri\u015filen m\u00fccadelenin, zafere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fclkede,-ki s\u00f6z\u00fc edilen onun ilk hali ve a\u015famas\u0131 olarak sosyalizmin Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki otuzbe\u015f-k\u0131rk y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcre boyunca kapitalizmin g\u00fc\u00e7leriyle giri\u015fti\u011fi sava\u015f i\u00e7indeki in\u015faas\u0131d\u0131r- ve uluslararas\u0131 alanda i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz yeni d\u00fcnya kurma olana\u011f\u0131 ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc kan\u0131tlayarak olu\u015fturdu\u011fu somut alternatifle d\u00fcnya kapitalizmi ve gericili\u011finin t\u00fcm g\u00fc\u00e7lerinin sald\u0131r\u0131 ve ku\u015fatmas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f, ge\u00e7icili\u011fi kesin olan bir d\u00f6nem a\u00e7\u0131s\u0131ndan pratik alternatif olma durumundan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Peki bu durum, kapitalizmin ve kapitalist emperyalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe mahkum olu\u015funu olanaks\u0131z m\u0131 k\u0131l\u0131yor? B\u00f6yle olmas\u0131 i\u00e7in, kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerinden ar\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Kapitalizm oysa sava\u015flarla, ayaklanmalar ve kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131larla, krizler ve yeniden “at\u0131l\u0131m”larla malul bir sistem olmaya devam etmektedir. Bu da, e\u011fer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve ezilen emek\u00e7iler ve halklar yeterince kararl\u0131l\u0131kla kurtulu\u015flar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadeleye at\u0131l\u0131rlarsa, onun eninde-sonunda ortadan kalkmaya mahkum olmas\u0131 demektir.<\/p>\n Kapitalizm, emek ve sermaye ili\u015fkileri dolay\u0131m\u0131nda temel nitelikleri a\u00e7\u0131kl\u0131k kazanan bir \u00fcretim tarz\u0131 ve toplumsal sistem olmas\u0131yla t\u00fcm \u00f6ncellerinden ayr\u0131\u015fan, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye dayal\u0131 toplumlar\u0131n en geli\u015fmi\u015fi en moderni ve en son bi\u00e7imidir. Emperyalizmin, kapitalizmin yeni ve en \u00fcst a\u015famas\u0131; kapitalizmin “tepe noktas\u0131” olmas\u0131, temelde olan\u0131n kapitalizm oldu\u011funu g\u00f6sterir. Banka ve sanayi sermayesinin birle\u015fti\u011fi mali sermaye ve tekellerin hakimiyetindeki “\u00e7a\u011f\u0131m\u0131z kapitalizmi”, kapitalizmin t\u00fcm temel karakteristik \u00f6zelliklerini en yo\u011fun, en belirgin ve en rafine halleriyle ta\u015f\u0131r.<\/p>\n Marx ve Engels, tekellerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na, ancak ya\u015famlar\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru tan\u0131kl\u0131k edebildiler. Kapital( \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00c7ilt)de, kredi sistemi ve hisse senetli \u015firketlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 irdeleyen Marx ve Engels, tekellerin ve kartellerin, kapitalizmin sonal geli\u015fmesinin \u00f6rneklerini verdiklerini ve onun yok olmas\u0131 \u00f6ncesindeki en geli\u015fkin bi\u00e7imlerini olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 yazd\u0131lar. Lenin kendi d\u00f6neminde \u00e7ok daha belirgin bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kan bu olgudan hareketle Marx-Engels\u2019in analizini geli\u015ftirdi ve “Emperyalizm, Kapitalizmin En Y\u00fcksek ve Son A\u015famas\u0131” adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, 20.y\u00fczy\u0131l kapitalizminin ba\u015fl\u0131ca \u00f6zelliklerine a\u00e7\u0131kl\u0131k getirdi. Bu a\u00e7\u0131klamalar bug\u00fcn de ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n Marx ve Engels\u2019in devrimci g\u00f6r\u00fc\u015flerinin kapitalizmin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131 dolay\u0131m\u0131nda “do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 ileri s\u00fcrmek, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya da “yok olu\u015f\u201du, olu\u015fan-geli\u015fen-d\u00f6n\u00fc\u015fen-yads\u0131n\u0131p yok olan diyalekti\u011finden soyutlayarak m\u00fccadele ger\u00e7ekli\u011fini ve varolan\u0131n i\u00e7 \u00e7eli\u015fkileri dolay\u0131m\u0131nda yads\u0131nmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddetmektir. Kapitalist emperyalizmin bir devrimler s\u00fcrecini ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131kla g\u00fcndeme getirdi\u011fi; mali sermaye ve tekellerin egemenli\u011finde kapitalist \u00e7\u00fcr\u00fcme ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn daha fazla ka\u00e7\u0131n\u0131lmazl\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi; ancak devrim i\u00e7in sava\u015f\u00e7\u0131 proletaryan\u0131n ezilen t\u00fcm \u00f6teki emek\u00e7i kesimlerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek \u00e7eli\u015fkilerin en keskin ve zincirin en zay\u0131f halkas\u0131nda onu k\u0131rarak birbirini izleyecek devrimlerle kapitalizmi tasfiyeyi t\u00fcm d\u00fcnyada ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin ayr\u0131 ve zamana yay\u0131lan bir durum olarak alg\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kapitalist toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin materyalist analizinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n Marx, kapitalizmin “ulusal olan\u201d\u0131n ayaklar\u0131 alt\u0131ndaki topra\u011f\u0131n kaymas\u0131na yol a\u00e7arak geli\u015fti\u011fini, eski topluma ait ne varsa de\u011fi\u015fime s\u00fcr\u00fckleyerek yeni g\u00fc\u00e7ler do\u011furdu\u011funu ve bu y\u00f6ndeki geli\u015fmenin devam etti\u011fini olgulara dayanarak ve muhtemel olan\u0131 da i\u015faret ederek a\u00e7\u0131klad\u0131. Geli\u015fmenin bu y\u00f6nl\u00fc oldu\u011fu sonraki s\u00fcre\u00e7te olgusal olarak daha net \u015fekilde g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Eskinin k\u00f6yl\u00fc \u00fclkeleri iktisadi-sosyal \u00e7\u00f6z\u00fclmeden ge\u00e7tiler, k\u0131rdan kente n\u00fcfus ak\u0131\u015f\u0131 h\u0131z kazand\u0131, sanayi geli\u015fti, \u00fcretimin teknik-bilimsel y\u00f6ntemler ve ara\u00e7larla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde devasa ilerlemeler kaydedildi. \u0130leri teknolojinin \u00fcretimde kullan\u0131lmas\u0131, \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck mesafeler kaydedilmesini sa\u011flad\u0131. \u0130leti\u015fim ve ula\u015f\u0131m alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck ilerlemeler ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n Di\u011fer yandan sadece eski k\u00f6yl\u00fc toplumlar\u0131n kapitalistle\u015fmesiyle de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrel-sosyal ilerlemeyle birlikte ya\u015fam gereksinmelerinde g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f yeni \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretimini ve bunun i\u00e7in yeni i\u015fyerlerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131, eve par\u00e7aba\u015f\u0131 i\u015f verme ve evde \u00fcretimin geni\u015flemesini; kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n daha fazla \u00fcretime \u00e7ekilmesini getirdi. B\u00f6ylece \u00fccretli emek\u00e7ilerin say\u0131s\u0131nda muazzam art\u0131\u015flar oldu ve i\u015f\u00e7ilerin say\u0131sal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc milyarlar\u0131 buldu. Uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 bir yana, etki sahas\u0131 daha da geni\u015fledi. \u00c7in\u2019de, Arnavutluk ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde eskinin gerici g\u00fc\u00e7leri basit\u00e7e boyun e\u011ferek kaderlerine raz\u0131 olmad\u0131lar. K\u0131yas\u0131ya m\u00fccadele sonucu Rusya\u2019da, Do\u011fu Avrupa\u2019da ve \u00c7in gibi Asya \u00fclkelerinde devrimler ger\u00e7ekle\u015fti. Bat\u0131 Avrupa\u2019da i\u015f\u00e7i-emek\u00e7i ayaklanmalar\u0131 ya\u015fand\u0131 ve burjuva iktidarlar\u0131 kendilerini ancak bu ayaklanmalar\u0131 kanla bast\u0131rarak s\u00fcrd\u00fcrebildiler. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lan t\u00fcm olgu ve \u00e7eli\u015fkilerin a\u011f\u0131rla\u015farak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kapitalist d\u00fcnyada, insanl\u0131\u011f\u0131n yeni devrimlerle ilerleyebilece\u011fi b\u00f6ylece kan\u0131tland\u0131. Ekim Devrimi ba\u015fta olmak \u00fczere tarihsel \u00f6rnekler bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Rusya\u2019da i\u015f\u00e7ilerin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde devrim ger\u00e7ekle\u015fmekle kalmad\u0131, Almanya, Macaristan,\u0130talya\u2019da devrimci ayaklanmalar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eken i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131yd\u0131. Yeni \u00f6rneklerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Aksi y\u00f6nde ku\u015fku belirten d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7teki olumsuz geli\u015fmelerle ba\u011flanan “\u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131”, d\u00f6nemsel ve ge\u00e7ici baz\u0131 olgular\u0131n kal\u0131c\u0131 ve de\u011fi\u015fmez g\u00f6sterilmesine dayan\u0131yor. Bu ise, ba\u015fkaca olgular ve geli\u015fmeler taraf\u0131ndan bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131labilir bir gerek\u00e7edir ve sa\u011flam dayanaklardan yoksundur. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimler y\u00fczy\u0131l\u0131 olarak ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tarihin kendisi taraf\u0131ndan kan\u0131tland\u0131. Kapitalist-emperyalist barbarl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 “dalgalar\u201d halinde ba\u015fkald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015fti ve Rusya d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7ok say\u0131daki \u00fclkede de burjuva-emperyalist gericili\u011fe b\u00fcy\u00fck darbeler vuruldu. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar, sosyalizmin kazand\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131dan ald\u0131klar\u0131 ilham ve g\u00fc\u00e7le s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe, gerici-ilhak sava\u015flar\u0131na, s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve hak yoksunlu\u011funa kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye giri\u015ftiler. Burjuvazi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ve halklar\u0131n b\u00fcy\u00fcyen m\u00fccadelesi kar\u015f\u0131s\u0131nda sosyal haklarda ve iktisadi alanda \u00f6nemli tavizler vermek zorunda kald\u0131. Bunlar belki kara propagandan\u0131n g\u00fcc\u00fc dolay\u0131s\u0131yla ge\u00e7ici olarak unutturulabilir, ama b\u00fct\u00fcn karakteristik \u00f6zellikleriyle proletarya ve emek\u00e7ierin kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131y\u0131 temsil eden kapitalizm ger\u00e7ekli\u011fi, onlara bu kendi tarihlerini an\u0131msatacakt\u0131r.<\/p>\n Kapitalizmi y\u0131k\u0131ma, \u00e7\u00fcr\u00fcme ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe s\u00fcr\u00fckleyecek sosyal-iktisadi olgu ve kategoriler i\u015flevli olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Emekg\u00fcc\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc kapitalizmin varl\u0131ksal ko\u015fulu olmaya devam ediyor. \u0130\u015f\u00e7ilerle kapitalistler birbirleriyle \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131, sosyal haklar, siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler \u00fczerinden m\u00fccadele halindeler. Grevlerin, g\u00f6sterilerin, direni\u015flerin tarihe kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak sosyal ger\u00e7ekli\u011fe g\u00f6z kapayan biri ileri s\u00fcrebilir. Zengin-yoksul u\u00e7urumu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha da derindir. Hemen t\u00fcm kapitalist \u00fclkelerde n\u00fcfusun en \u00fcst-zengin kesimi toplam toplumsal \u00fcretim ve gelirin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131na veya fazlas\u0131na sahiptir. 348 dolar milyarderinin serveti 3.8 milyar insan\u0131n toplam gelirinden daha fazlad\u0131r. 1 milyara yak\u0131n insan a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda, 2.8 milyar\u0131 yoksulluk s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015f\u0131yor. 250 milyon i\u015fsiz var. Temiz i\u00e7me suyu bulamayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 800 milyon. Sava\u015flar ve \u0131rk\u00e7\u0131 politikalar gizlenemeyecek denli pervas\u0131zca s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Ortado\u011fu “bata\u011f\u0131”nda devam eden sava\u015f(lar), Ukrayna\u2019daki \u00e7at\u0131\u015fmalar, Pasifik b\u00f6lgesinde b\u00fcy\u00fcyen \u00e7at\u0131\u015fma potansiyeli, Yemen ve di\u011fer Afrika \u00fclkelerinde askeri hareketlilik ve \u00e7at\u0131\u015fmalar kapitalizmin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Libya parampar\u00e7a edildi, Afganistan\u2019da sava\u015f ve i\u015fgal devam ediyor. Irak ve Suriye hala sava\u015f sahas\u0131. \u0130ktisadi kriz ise, 2008 bug\u00fcne \u00e7ok uzak de\u011fil. Nedenledi\u011fi y\u0131k\u0131m\u0131n izleri hen\u00fcz silinemedi. Milyonlarca i\u015f\u00e7i ve \u201akamu emek\u00e7isi\u2018 i\u015fsizli\u011fe s\u00fcr\u00fcklendi. Binlerce k\u00fc\u00e7\u00fck ve ortaboy i\u015fletme kapand\u0131. Trilyonlarca Dolar, Euro ve Sterlin bankalar\u0131n ve \u00f6zel \u015firketlerin “kurtar\u0131lmas\u0131\u201d i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetlerce aktar\u0131ld\u0131. Kriz nedeniyle….milyar dolar zarar edildi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131. Bu demektir ki, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya da yok olu\u015f mahkumiyeti, onu zorunlu k\u0131lan hareketin yasalar\u0131yla ba\u011fl\u0131 bi\u00e7imde ge\u00e7erli olmaya devam ediyor.<\/p>\n Kapitalizmin rekabet i\u00e7inde e\u015fitsiz ve s\u0131\u00e7ramal\u0131 geli\u015fmesiyle ba\u011fl\u0131 “zay\u0131f halka\u201d teorisini Marxist devrim teorisiyle “\u00e7eli\u015fir\u201d g\u00f6steren g\u00f6r\u00fc\u015flerle, 1917 Ekim Devrimi ile girilen s\u00fcrecin kendili\u011finden ve kesintisiz olarak t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n kom\u00fcnizme yol almas\u0131na var\u0131lacak bir s\u00fcre\u00e7 olarak g\u00f6steren anlay\u0131\u015flar Lenin\u2018e, ve onun \u00fczerinden Marksizm\u2018e mal edilemez. Marx, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kolektif m\u00fclkiyete ge\u00e7irilmesini kom\u00fcnizmin hemen ger\u00e7ekle\u015fmesi olarak g\u00f6rmez. Kapitalizmin g\u00fc\u00e7leriyle sosyalizm aras\u0131ndaki m\u00fccadeleyle ba\u011fl\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak ele al\u0131r. Bu durumda zafer kadar ge\u00e7ici yenilgiler de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Sonal olarak ama kaybetmeye mahkum olan kapitalizm, kazanacak olan ise kom\u00fcnizm olacakt\u0131r.<\/p>\n Kapitalizmin, kendinden \u00f6nceki di\u011fer toplumsal bi\u00e7imler gibi tarihsel bir bi\u00e7im ve “u\u011frak\u201d olmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca iki anlam\u0131ndan s\u00f6zedilebilir: \u0130lkin o, ebedi de\u011fil ge\u00e7ici-tarihsel ve sona ermeye; yerini bir ba\u015fka ve daha ileri bir \u00fcretim sistemine b\u0131rakmaya mahkumdur. \u0130\u00e7erdi\u011fi \u00e7eli\u015fkileri onu bu sona mahkum etmektedir. \u0130kincisi ise, bu son bulma\/sona erdirilme, kar\u015f\u0131tlar\u0131n m\u00fccadelesiyle ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fecektir. Kimi tro\u00e7kist – yar\u0131 tro\u00e7kist anlay\u0131\u015flara g\u00f6re, kapitalizm bir tek d\u00fcnya tekeline yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda sermaye birikimi i\u00e7in yeni kapitalist olanaklar kalmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in kapitalizm kendili\u011finden \u00e7\u00f6k\u00fcp yok olacakt\u0131r . Kapitalizm rekabete dayal\u0131 bir \u00fcretim tarz\u0131 ve sistemidir. Rekabet ve ayn\u0131 pazara mal s\u00fcrme zorunlulu\u011fu, kapitalistin kapitalistle kar\u015f\u0131kar\u015f\u0131ya gelmesine, b\u00fcy\u00fcklerin k\u00fc\u00e7\u00fckleri pazardan silecek y\u00f6ntem ve ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftirmesine, daha az maliyetle daha fazla kazan\u00e7 sa\u011flamak i\u00e7in teknik-bilimsel ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftirip tekeline almas\u0131na, yeni ve daha \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnlerin ve \u00fcretim dallar\u0131n\u0131n ekonomik faaliyete dahil edilmesine yol a\u00e7ar. O ayr\u0131ca k\u00e2r i\u00e7in daha fazla \u00fcretime ve ayn\u0131 pazara mal s\u00fcr\u00fcm\u00fc zorunlulu\u011fu nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim bunal\u0131mlar\u0131na da mahkumdur. Kapitalizmin, \u00fcretimin toplumsal karakteriyle m\u00fclk edinmenin \u00f6zel kapitalist niteli\u011fi aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki dolay\u0131m\u0131nda, ve \u00f6zellikle de sistemin hemen t\u00fcm sekt\u00f6rlerini etkisi alt\u0131na alan bir kriz sonucu kendili\u011finden \u00e7\u00f6k\u00fcp ortadan kalkaca\u011f\u0131\/ya da kalkabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, kapitalist \u00fcretim ger\u00e7ekli\u011finin ekonomist tek yanl\u0131 yorumunun \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; onu sosyal formasyonlardan soyutlar ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesiyle ba\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zard\u0131 eder. Bu ekonomist ve anar\u015fizan g\u00f6r\u00fc\u015f, teorik yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir yana, ba\u015fl\u0131ca a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim kaynakl\u0131 olmak \u00fczere ve baz\u0131 konj\u00f6nktr\u00fcrel etkenlerle ba\u011fl\u0131 \u00e7e\u015fitli krizleri izleyen yeniden canlanma ve b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekli\u011fince de bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. \u00dcretim ve sermayenin uluslararas\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n ileri d\u00fczeydeki ger\u00e7ekle\u015fmesiyle ba\u011fl\u0131 olarak genel bir kriz durumunda sistemin \u00e7\u00f6kece\u011fi ve kapitalizmin son bulabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki Kautksit g\u00f6r\u00fc\u015f sadece emperyalistler aras\u0131 \u00e7eli\u015fkileri g\u00f6zard\u0131 etmez, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini de reddeder.<\/p>\n Kapitalizm ku\u015fkusuz, baz\u0131lar\u0131n\u0131n vaazettikleri ve hatta Marksizmin \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f yorumlar\u0131 \u00fczerinden ileri s\u00fcrd\u00fckleri \u00fczere “kendi kendini\u201d yok etmeye karar vermi\u015f ve imha pimi elinde dola\u015fan bir yarat\u0131k de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131n, kapitalizmin, canl\u0131 emekg\u00fcc\u00fc olmaks\u0131z\u0131n varolamay\u0131\u015f\u0131, kendi mezarkaz\u0131c\u0131lar\u0131 olan proleterleri gereksinmesi, y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lerini kendinde ta\u015f\u0131mas\u0131, varetmesi ve harekete ge\u00e7irmesini de ka\u00e7\u0131n\u0131lmazla\u015ft\u0131r\u0131r. Burjuva devlet iktidar\u0131na son verecek olan devrim yaln\u0131zca kapitalizmin geli\u015fem d\u00fczeyi ile de\u011fil s\u0131n\u0131flararas\u0131 m\u00fccadelenin d\u00fczeyi ile de dolays\u0131zca ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ekim Devrimi sadece tarihin belirli ko\u015fullar\u0131nda, sava\u015f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m kar\u015f\u0131s\u0131nda aya\u011fa kalkan kitlelerin “spontan eylemleri\u201dnin sonucu olarak g\u00f6r\u00fclemez. Kapitalizmin dengesiz ve s\u0131\u00e7ramal\u0131 geli\u015fmesiyle ba\u011fl\u0131, ve kapitalist-emperyalist zincirin en zay\u0131f oldu\u011fu yer ve halkada, \u00e7eli\u015fkilerin en keskin ve m\u00fccadelenin en geli\u015fkin oldu\u011fu toplumsal geli\u015fmenin \u00fcr\u00fcn\u00fc ve sonucu olarak ger\u00e7ekle\u015fti. \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin en geli\u015fkin oldu\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde devrimin nesnel ko\u015fullar\u0131 olgunla\u015fm\u0131\u015f halleriyle vard\u0131lar. Ancak, proletarya ve emek\u00e7ilerin m\u00fccadelesi ve ayaklanmalar\u0131 bu \u00fclkelerde capitalist gericili\u011fin g\u00fc\u00e7lerini ala\u015fa\u011f\u0131 edecek ba\u015far\u0131y\u0131 sa\u011flayamayarak yenildi. 1789 burjuva devriminin de kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere devrimler s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin d\u00fczeyi ile dolays\u0131zca ba\u011fl\u0131 ve proletarya ve emek\u00e7ilerin birle\u015fik kuvvetinin seferber edilmesi sonucu ancak m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedirler.<\/p>\n \u00d6zel m\u00fclkiyetin son bulmas\u0131 i\u00e7in proletarya devrim yoluyla iktidar\u0131 almal\u0131, burjuva gericili\u011finin t\u00fcm erklerini yok ederek kendi devrimci iktidar\u0131 alt\u0131nda sosyalist \u00fcretim tarz\u0131 ve ili\u015fkilerini in\u015faya giri\u015fmeli, tavizsiz ve kararl\u0131 \u015fekilde kapitalist barbarl\u0131\u011f\u0131n d\u00fcnya g\u00fc\u00e7lerine direnmeli ve kom\u00fcnizm d\u00fcnyada zafer kazanana dek en k\u00fc\u00e7\u00fck rehavete kap\u0131lmaks\u0131z\u0131n m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrmelidir. Tarihsel t\u00fcm deneyimin g\u00f6sterdi\u011fi en \u00f6nemli sonu\u00e7 budur.<\/p>\n Bitti…<\/strong><\/p>\n Yararlan\u0131lan Kaynaklar<\/u>:<\/p>\n Kapital I. II. ve III. Ciltler, Alman \u0130deolojisi, Art\u0131de\u011fer Teorileri(I ve II), Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131, Gotha ve Erfurt Pro\u011framlar\u0131n\u0131n Ele\u015ftirisi, Anti Duhring, Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, \u00dctopik ve Bilimsel Sosyalizm, Emperyalizm Kapitalizmin En Y\u00fcksek A\u015famas\u0131, Devrimin Cebiri(Hans Heinz Holz), Protestan Ahl\u00e2k\u0131 ve Kapitalizmin Ruhu(Max Weber), Finans Kapital(Rudolf Hilferding)<\/p>\n [1]<\/a> Age, s.168<\/p>\n [2]<\/a> Age, s.169<\/p>\n [3]<\/a>\u00d6zelikleri nedeniyle asla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilemez olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n salt bir benzetme yap\u0131larak s\u00f6ylenirrse, duvarlar\u0131 \u00e7atlam\u0131\u015f bir evin y\u0131k\u0131lmaya mahkum oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir ama han\u011fi g\u00fcn ya da saatte y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kesinlik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde belirlemek zordur. \u00c7\u00fcr\u00fck tahta k\u00f6pr\u00fc \u00e7\u00f6kecektir; bu bilinir, hatta han\u011fi noktada bask\u0131 g\u00f6r\u00fcrse \u00e7atlay\u0131p y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131 da teknik olarak belirlenebilir. Ama han\u011fi g\u00fcn, hangi saat ve dakikada \u00e7\u00f6kece\u011fi \u00fczerine ancak spek\u00fclasyon yap\u0131labilir.<\/p>\n [4]<\/a> Aron, age, s.172<\/p>\n [5]<\/a> Age, s.172<\/p>\n [6]<\/a> Martin Slattery, age, s.109-110<\/p>\n [7]<\/a> Slattery, age, s.111<\/p>\n [8]<\/a> Age, s.184<\/p>\n [9]<\/a> Age, s.184-185<\/p>\n [10]<\/a> Age, s.186-187<\/p>\n [11]<\/a> Age, s.187<\/p>\n [12]<\/a> Aktaran Aron, Sosyolojik d\u00fc\u015f\u00fcncenin Evreleri, K\u0131rm\u0131z\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, s.142<\/p>\n [13]<\/a> Alman \u0130deolojisi, Evrensel bas\u0131m Yay\u0131n, s.41<\/p>\n