{"id":453,"date":"2017-12-02T10:43:55","date_gmt":"2017-12-02T07:43:55","guid":{"rendered":"http:\/\/teoriveeylem.net\/?p=453"},"modified":"2023-01-18T15:05:28","modified_gmt":"2023-01-18T12:05:28","slug":"abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/","title":{"rendered":"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130hsan \u00c7aralan<\/strong><\/p>\n<p>Ortado\u011fu\u2019nun ABD ve \u0130srail planlar\u0131 do\u011frultusunda yeniden dizayn edilmesi ile ilgili giri\u015fimler, Suudi Arabistan Saray\u0131\u2019ndaki \u201c<em>darbe<\/em>\u201d ile tetiklendi.<\/p>\n<p>4-5 Kas\u0131m\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen darbeden beri yanda\u015f bas\u0131nda komplo teorilerinden ge\u00e7ilmiyor. Yanda\u015f bas\u0131n \u00fcst\u00fcnden AKP propagandas\u0131, ABD\u2019nin b\u00f6lgenin \u201c<em>yeniden d\u00fczenlenmesi<\/em>\u201dne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yor, ama aradan ge\u00e7en iki haftaya kar\u015f\u0131n (bu yaz\u0131 darbeden \u00fc\u00e7 hafta sonra yaz\u0131ld\u0131), resmi a\u00e7\u0131klamalarda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylememek i\u00e7in \u00f6zel bir gayret sarf ediliyor. Ama \u00f6te yandan geleneksel Amerikanc\u0131 tak\u0131m\u0131nca, Suudi Arabistan\u2019da (SA) olanlar, Suudi Saray\u0131 ile ilgili bir sorun etraf\u0131nda, SA Veliaht Prensi Muhammed bin Selman taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor, ABD ve \u0130srail ise olaylar\u0131n b\u00f6lgede yay\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in sadece g\u00f6zlemcilik yap\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6steriliyor.<\/p>\n<p>Ku\u015fkusuz ki, yap\u0131lan Suudi Arabistan saray\u0131nda bir darbeden ibaret ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgede kendisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir giri\u015fimi olarak kalsayd\u0131; bu do\u011fru olabilirdi. Ama ger\u00e7ek b\u00f6yle de\u011fil.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc, her \u015feyden \u00f6nce Suudi Arabistan\u2019daki darbe;<\/p>\n<ul>\n<li>11 prensin ve 200 dolay\u0131nda para babas\u0131n\u0131n tutuklanmas\u0131,<\/li>\n<li>\u0130\u00e7inde bir prens ve sekiz y\u00fcksek b\u00fcrokrat\u0131n oldu\u011fu bir askeri helikopterin Yemen s\u0131n\u0131r\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda d\u00fc\u015fmesi (\u201c<em>d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi<\/em>\u201d demek daha do\u011fru olacakt\u0131r),<\/li>\n<li>L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Said Hariri\u2019nin Suudi Arabistan\u2019da, \u0130ran ve Hizbullah\u2019\u0131 \u201c<em>B\u00f6lgenin istikrar\u0131n\u0131 bozmak ve kendisini \u00f6ld\u00fcrmek istemek<\/em>\u201dle su\u00e7layarak, L\u00fcbnan Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131ndan istifa etmesiyle birlikte g\u00fcndeme geldi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Darbe, ayn\u0131 zamanda, Yemen\u2019in Riyad Hava Liman\u0131\u2019na f\u00fcze f\u0131rlatmas\u0131yla da e\u015f zamanl\u0131 olarak geli\u015fti. SA, bu f\u00fcze sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 \u0130ran ve Hizbullah\u2019\u0131n SA\u2019ya sald\u0131r\u0131s\u0131 olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<p>Veliaht Prens Muhammed bin Selman, darbe ile birlikte; ekonomi, medya, g\u00fcvenlik, \u201c<em>din alimleri<\/em>\u201d kast\u0131n\u0131 ve orduyu kendisine ba\u011flad\u0131. Tutuklanan prenslerin ve zengin para babalar\u0131n\u0131n 800 milyar dolarl\u0131k servetlerine el koydu.<\/p>\n<p>Darbe ile birlikte \u00e7\u0131kar\u0131lan bir Kraliyet Kararnamesiyle, \u201c<em>yolsuzluklarla m\u00fccadele i\u00e7in bir komisyon kuruldu\u011fu<\/em>\u201d; yolsuzlu\u011fa bula\u015fanlar\u0131n komisyonun taraf\u0131ndan sorgulanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n<p>E\u011fer geli\u015fmeler bu kadarla kalsa ve Suudi saray\u0131nda yetki payla\u015f\u0131m\u0131n silah zoruyla yap\u0131lmas\u0131ndan ibaret olsayd\u0131; olup biteni, Ortado\u011fu\u2019da hala ge\u00e7erli kalmaya devam eden bir \u201c<em>saray darbesi<\/em>\u201d olarak a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn olurdu. Ancak SA\u2019da ger\u00e7ekle\u015fenin, bir \u201c<em>saray darbesi<\/em>\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde olsa da, darbenin \u00f6ncesi ve sonras\u0131ndaki geli\u015fmelerle birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, saray darbesinin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7erek, b\u00f6lgedeki geli\u015fmelere y\u00f6n vermek \u00fczere bir m\u00fcdahale oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Darbe ile birlikte, Suudi saray\u0131n\u0131n ABD stratejisine ayak uyduramayan prensleri ve sermaye klikleri tasfiye edilmi\u015ftir. B\u00f6ylece Veliaht Prens Muhammed bin Selman, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc, hatta ya\u015fl\u0131 babas\u0131ndan bile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir veliaht olarak (Kral Salman\u2019\u0131n yak\u0131nda krall\u0131ktan \u00e7ekilerek taht\u0131 Veliaht Prense b\u0131rakaca\u011f\u0131 da belirtiliyor); ekonomi, ordu, istihbarat, medya, din vb. t\u00fcm g\u00fcc\u00fc elinde toplam\u0131\u015ft\u0131r.<a href=\"#_ftn1\" name=\"_ftnref1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Nitekim, gerek kraliyet ailesi gerekse kraliyetin iktidardaki ittifak\u0131 \u201c<em>din alimleri<\/em>\u201d kast\u0131, Veliaht Prens etraf\u0131nda birle\u015fmi\u015ftir. En az\u0131ndan bug\u00fcn b\u00f6yle oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>Tasfiye edilen prensler ve para babalar\u0131n\u0131n, SA\u2019da ABD\u2019nin stratejisine uymayan (ayak uyduramayan demek daha do\u011fru) prensler ve sermaye klikleri oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Darbe ile SA, b\u00f6lgenin yeniden d\u00fczenlenmesi i\u00e7in \u201c<em>b\u00f6lgesel sava\u015f\u0131 g\u00f6ze alan<\/em>\u201d bir mecraya y\u00f6nelmi\u015ftir. Bu t\u00fcm b\u00f6lgedeki geli\u015fmeleri derinden etkileyecek bir geli\u015fmedir.<\/p>\n<p>SA, bug\u00fcne kadarki prati\u011fiyle, b\u00f6lgede askeri g\u00fc\u00e7 kullanma konusunda en deneyimsiz \u00fclkedir. Bu y\u00fczden de, bug\u00fcne kadar kimi k\u00fc\u00e7\u00fck askeri birliklerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 operasyonlar ve \u00f6rt\u00fcl\u00fc ter\u00f6rist faaliyetler d\u0131\u015f\u0131nda bir askeri ba\u015far\u0131s\u0131 olmayan SA\u2019n\u0131n ad\u0131n\u0131n \u201c<em>b\u00f6lgesel bir sava\u015f \u00e7\u0131karma<\/em>\u201d gibi \u00e7ok ciddi bir konuda \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131, elbette \u201c<em>yeni bir durum<\/em>\u201ddur. Ama bu \u201c<em>yeni durum<\/em>\u201d, son y\u0131llardaki geli\u015fmeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, hafife al\u0131nmamas\u0131 gereken bir durumdur. \u00d6te yandan SA son y\u0131llarda h\u0131zla silahlanmaktad\u0131r. Nitekim daha ge\u00e7ti\u011fimiz Haziran ay\u0131nda, Trump\u2019\u0131n SA\u2019y\u0131 ziyareti s\u0131ras\u0131nda, Trump\u2019la Suudi Kral\u0131 Salman 110 milyar dolarl\u0131k silah ve askeri te\u00e7hizat al\u0131m\u0131 i\u00e7in anla\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r. SA\u2019n\u0131n Rusya ile de S-400 f\u00fcze sistemi almak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler hayli ileri bir safhaya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, son g\u00fcnlerde, Suudi Arabistan\u2019la Rusya aras\u0131nda bir \u201c<em>askeri i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131<\/em>\u201d a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan; darbeden d\u00f6rt g\u00fcn \u00f6nce ABD Ba\u015fkan\u0131 Trump\u2019\u0131n dan\u0131\u015fman\u0131 ve damad\u0131 Jared Kushner Suudi Arabistan\u2019a gitmi\u015ftir.<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Kushner\u2019in bu ziyaretinin darbe ile ilgili oldu\u011fundan kimsenin ku\u015fkusu yoktur. Nitekim darbeden birka\u00e7 g\u00fcn sonra, bizzat Trump, Twitter hesab\u0131ndan \u201c<em>darbeyi destekledi\u011fini<\/em>\u201d a\u00e7\u0131klayarak, tutuklananlar\u0131 \u201c<em>SA\u2019y\u0131 soyup so\u011fana \u00e7evirenler<\/em>\u201d olarak su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n<p><strong>DARBE \u0130SRA\u0130L VE ABD\u2019N\u0130N B\u00d6LGE STRATEJ\u0130S\u0130N\u0130N B\u0130R HAMLES\u0130D\u0130R!<\/strong><\/p>\n<p>Trump\u2019\u0131n May\u0131s ay\u0131nda Suudi Arabistan\u2019\u0131 ziyaretinin hemen arkas\u0131ndan, Suudi Arabistan\u2019\u0131n; M\u0131s\u0131r, BAE, \u00dcrd\u00fcn\u2019le birlikte, Katar\u2019a y\u00f6nelik m\u00fcdahalesi ve ekonomik ve siyasi ku\u015fatmas\u0131yla ba\u015flayan geli\u015fmelerle, denebilir ki, b\u00f6lgede ikinci (Suriye krizi birinci kriz merkezi ise) bir kriz merkezi olu\u015fturuldu.<\/p>\n<p>Katar Krizi\u2019nin arkas\u0131nda ABD\u2019nin, hatta bizzat Trump\u2019\u0131n oldu\u011fu apa\u00e7\u0131kt\u0131r. Dahas\u0131, b\u00f6lgede \u00f6zellikle \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 bir ku\u015fatma varsa, bunun \u0130srailsiz olamayaca\u011f\u0131 da b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli ger\u00e7eklerden birisidir.<\/p>\n<p>Obama d\u00f6nemindeki N\u00fckleer Anla\u015fma\u2019ya da en ba\u015f\u0131ndan itiraz eden \u0130srail, Trump\u2019\u0131n \u201cN\u00fckleer Anla\u015fma\u201dy\u0131 tan\u0131mayan tutumunun da en radikal destek\u00e7isidir. Bu y\u00fczden de Suudi Arabistan\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki giri\u015fimleri ABD\u2019siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fi gibi \u0130srailsiz de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdir.<\/p>\n<p>Suudi Arabistan \u015fahs\u0131nda son g\u00fcnlerde L\u00fcbnan ve Katar&#8217;a askeri m\u00fcdahale yap\u0131labilece\u011finden ve \u0130ran&#8217;la \u201c<em>b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fma<\/em>\u201ddan s\u00f6z edilir oldu\u011funda, sadece Suudi Arabistan\u2019dan de\u011fil, ama Katar krizinde bir \u201c<em>g\u00fc\u00e7 merkezi<\/em>\u201d olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131p g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan Suudi Arabistan-M\u0131s\u0131r-\u00dcrd\u00fcn-BAE ittifak\u0131ndan s\u00f6z edildi\u011fi anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu ittifak\u0131n arkas\u0131nda ise ABD ve \u0130srail vard\u0131r.<\/p>\n<p>Nitekim, Arap \u00fclkelerinin \u0130srail\u2019le ili\u015fkilerinde k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 \u0130srail\u2019in Filistin politikas\u0131d\u0131r ve hi\u00e7bir Arap \u00fclkesi bu k\u0131r\u0131lma noktas\u0131n\u0131 70 y\u0131ldan beri g\u00f6rmezden gelememektedir. Bu y\u00fczden de b\u00f6lgedeki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u0130srail, hep ABD\u2019nin arkas\u0131nda durmay\u0131 tercih etmi\u015ftir. Uzun y\u0131llar boyunca, Arap \u00fclkelerinde en Amerikanc\u0131lar bile, a\u00e7\u0131k\u00e7a \u0130srail\u2019le ili\u015fkiye girmeye cesaret edememi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin eski M\u0131s\u0131r Devlet Ba\u015fkan\u0131 Enver Sedat, \u0130srail\u2019le a\u00e7\u0131k\u00e7a ili\u015fkiye girmeye cesaret etmi\u015f olmas\u0131n\u0131 hayat\u0131yla \u00f6demi\u015ftir.<\/p>\n<p>En son gelinen yerde, \u201c<em>\u0130srail-Filistin Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131<\/em>\u201d ad\u0131 alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve ABD ile \u0130srail\u2019in birlikte \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla geli\u015ftirildi\u011fi anla\u015f\u0131lan plan\u0131n Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Mahmut Abbas\u2019a imzalat\u0131lmas\u0131n\u0131n dayat\u0131lmas\u0131, Suudi Arabistan\u2019\u0131n Abbas\u2019a \u201c<em>Ya bu anla\u015fmay\u0131 imzala ya da istifa et!<\/em>\u201d demesi, bu alandaki \u00f6nemli d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131ndan birisi olaca\u011fa benzemektedir.<\/p>\n<p>B\u00f6lgedeki son aylardaki geli\u015fmeler ve ABD\u2019nin giri\u015fimleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u015fu saptamalar\u0131 yapabiliriz:<\/p>\n<p><strong>1)<\/strong> <strong>ABD, \u0130ran ve Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki ilerleyi\u015fini durdurmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6lgede I\u015e\u0130D\u2019in devlet kurmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Suriye ve Irak\u2019taki geli\u015fmelere m\u00fcdahale \u00e7er\u00e7evesinde Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede, ABD aleyhine, yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte g\u00f6r\u00fclmedik \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131n\u0131n ABD\u2019yi b\u00f6lgeye m\u00fcdahalede yeni se\u00e7eneklere y\u00f6neltmesi, b\u00f6lgede son 5-6 y\u0131l\u0131n geli\u015fmelerindendir.<\/p>\n<p>\u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede istikrars\u0131zl\u0131k yaratan giri\u015fimlerini \u00f6nlemek ad\u0131na ge\u00e7ti\u011fimiz Haziran ay\u0131nda Katar\u2019a y\u00f6nelik \u201c<em>ku\u015fatma<\/em>\u201d etraf\u0131nda d\u00f6rt K\u00f6rfez \u00fclkesinin (Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131r, BAE, \u00dcrd\u00fcn) olu\u015fturdu\u011fu ittifak\u0131n b\u00f6lgeye m\u00fcdahale giri\u015fimleri, Suudi Arabistan\u2019daki darbe ve sonras\u0131ndaki geli\u015fmelerle yeni bir safhaya ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f bulunuyor.<\/p>\n<p>Bush\u2019un \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201d stratejisi, bug\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda b\u00f6yle ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmektedir. Bush d\u00f6neminin \u201c<em>b\u00f6lge g\u00fcc\u00fc<\/em>\u201d ve \u201c<em>model \u00fclkesi<\/em>\u201d T\u00fcrkiye idi. Liberal ekonominin egemen oldu\u011fu, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte laik, ama \u0130slami normlara uygun bir ya\u015fam\u0131 benimseyen T\u00fcrkiye, b\u00f6lgedeki \u00fclkelere model olarak g\u00f6sterilmi\u015fti. T\u00fcrkiye, \u201c<em>b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7<\/em>\u201d olarak, b\u00f6lgedeki istikrars\u0131zl\u0131klara (bu Amerikan \u00e7\u0131karlar\u0131na itiraz eden \u00fclkeler ya da odaklar olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r) m\u00fcdahale eden bir \u00fclke olarak tarif edilmi\u015fti. Bu \u201c<em>proje<\/em>\u201dnin iki e\u015f ba\u015fkan\u0131ndan birisi, T\u00fcrkiye\u2019nin o zamanki Ba\u015fbakan\u0131 olan Tayyip Erdo\u011fan\u2019d\u0131!<\/p>\n<p>Geli\u015fen olaylar; \u00f6zellikle I\u015e\u0130D\u2019in Suriye ve Irak\u2019ta devlet ilan etmesi, ba\u015fl\u0131ca \u0130slam \u00fclkelerinde radikal \u0130slamc\u0131 e\u011filimlerin g\u00fc\u00e7lendirmesi, cihadizmin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015flerin radikal \u0130slamc\u0131 bir \u00e7izgiye evrilmesi gibi geli\u015fmeler ABD\u2019nin bu giri\u015fimini ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131rken, \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesi<\/em>\u201d de resmen olmasa bile fiiliyatta geri \u00e7ekilmi\u015fti.<a href=\"#_ftn3\" name=\"_ftnref3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>Trump y\u00f6netimi, Bush\u00e7ular\u0131n att\u0131\u011f\u0131, ama ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan ad\u0131mlar\u0131, yeni ko\u015fullarda ve dayanaklar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirerek, \u201c<em>b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7<\/em>\u201d ve \u201c<em>model \u00fclke<\/em>\u201d giri\u015fimlerini yeniliyor.<\/p>\n<p>Elbette ki, b\u00f6lgedeki geli\u015fmelerle s\u00f6z konusu \u00fclkelerin kendilerine has \u00f6zellikleri var, ama Trump y\u00f6netiminin giri\u015fimlerini Bush\u00e7lular\u0131n \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em>\u201dn\u0131n kavramlar\u0131 ile ifade edersek; Trump\u2019\u0131n \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam Ortado\u011fu<\/em>\u201dsunun \u201c<em>model \u00fclkeleri<\/em>\u201d M\u0131s\u0131r ve Suudi Arabistan; \u201c<em>b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fc<\/em>\u201d ise Suudi Arabistan-M\u0131s\u0131r eksenli olu\u015fturulan ittifakt\u0131r!<\/p>\n<p>B\u00f6lgedeki geli\u015fmeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeni \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201dc\u0131 ittifak\u0131n d\u00fc\u015fman olarak hedefi \u201c<em>\u015eii \u0130slam<\/em>\u201d ve onu temsilcisi \u0130ran\u2019d\u0131r! Yani ABD ve \u0130srail; genel olarak \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201d derken \u201c<em>\u015eii \u0130slam<\/em>\u201d\u0131 d\u0131\u015flamakta, daha do\u011frusu \u201c<em>\u015eii \u0130slam<\/em>\u201d\u0131 d\u0131\u015fa koymakla da kalmay\u0131p hedefe koyan bir \u201c<em>b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7<\/em>\u201d olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Gelinen a\u015famada \u015fu tart\u0131\u015f\u0131lmaz bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ki, bu \u201c<em>d\u00f6rtl\u00fc<\/em>\u201d ittifak\u0131n arkas\u0131nda ABD ve \u0130srail (ABD\u2019yle geli\u015fen \u00e7eli\u015fmelerine ra\u011fmen \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re Bat\u0131 emperyalizmi) vard\u0131r. Daha do\u011frusu \u201c<em>d\u00f6rtl\u00fc<\/em>\u201d, ABD ve \u0130srail\u2019in geli\u015ftirdi\u011fi b\u00f6lge stratejisine ba\u011flanm\u0131\u015f bir ittifakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ittifak\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen \u201c<em>b\u00f6lgesel sava\u015f<\/em>\u201d ise; bir \u201c<em>S\u00fcnni-\u015eii sava\u015f\u0131<\/em>\u201dd\u0131r.<a href=\"#_ftn4\" name=\"_ftnref4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam\u2019\u0131n bin 500 y\u0131ll\u0131k anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00fcst\u00fcnden yap\u0131lan ayr\u0131\u015ft\u0131rma, t\u00fcm \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 da k\u0131\u015fk\u0131rtacak, t\u00fcm \u0130slam \u00fclkelerini ate\u015fe ve kana bo\u011facak mahiyetidir. Bu yan\u0131yla da \u0130srail ve ABD, I\u015e\u0130D\u2019in cihadist radikal \u0130slam \u00fcst\u00fcnden yapmak istedi\u011fini mezhep sava\u015f\u0131n\u0131, Suudi Arabistan-M\u0131s\u0131r eksenindeki ittifak\u0131 devreye sokarak s\u00fcrd\u00fcrmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>2)<\/strong> <strong>Yeni ittifak<\/strong> <strong>Filistin, Katar, L\u00fcbnan, \u0130ran gibi b\u00f6lgede \u201cistikras\u0131zl\u0131k\u201d \u00fcreten \u00fclkeleri sorun olmaktan \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor<\/strong>.<\/p>\n<p>Ku\u015fkusuz bu yeni \u0130srail-ABD plan\u0131, yak\u0131n hedef olarak \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki etkinli\u011fini k\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Olu\u015fan ittifak, \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ve etkinli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen giri\u015fimler yaparken, ayn\u0131 zamanda b\u00f6lgede \u201c<em>istikrars\u0131zl\u0131k<\/em>\u201d kayna\u011f\u0131 olarak ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u0130ran\u2019dan beslenen g\u00fc\u00e7leri bar\u0131nd\u0131ran Yemen, Katar, L\u00fcbnan, hatta Filistin gibi \u00fclkelerde rejim de\u011fi\u015fiklikleri yapmay\u0131, Suriye ve Irak\u2019ta da \u0130ran\u2019\u0131n etkisinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201c<em>\u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/em>\u201d i\u00e7in a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koymay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. ABD ve \u0130srail ise, bu ittifak\u0131n yerel ve b\u00f6lgesel a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kullanarak, b\u00f6lgesel dengenin kendi lehine bozulmas\u0131 i\u00e7in ellerinden geleni yapacaklard\u0131r. Nitekim bu giri\u015fimlerin ilki, Haziran ay\u0131nda Katar\u2019a y\u00f6nelik olarak giri\u015filen ve askeri yan\u0131 da olan ekonomik ve siyasi ku\u015fatma olarak ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre i\u00e7inde, Yemen\u2019e y\u00f6nelik olarak, Suudi-K\u00f6rfez koalisyonu g\u00fc\u00e7lerinin sald\u0131r\u0131lar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi ise, L\u00fcbnan ve Filistin tehdit edilmekte, \u0130ran\u2019la ili\u015fkiler kesilmez, \u0130ran\u2019\u0131n uzant\u0131s\u0131 Hizbullah\u2019\u0131n faaliyetleri \u00f6nlenmezse L\u00fcbnan ve Katar\u2019\u0131n i\u015fgal edilece\u011fi, Filistin\u2019e ise y\u00f6netimin de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in m\u00fcdahale edilece\u011fi, a\u00e7\u0131k\u00e7a ve diplomatik ve askeri boyutu da olan bir tart\u0131\u015fma olarak siyasi g\u00fcndemin \u00f6n s\u0131ras\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Abbas\u2019a, \u201c<em>\u0130srail-Filistin Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131n\u0131 ya imzala ya istifa et<\/em>\u201d bask\u0131s\u0131, L\u00fcbnan Ba\u015fkan\u0131 Hariri\u2019nin Suudi Arabistan\u2019da, darbe ile e\u015f zamanl\u0131 olarak ve pek de \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bi\u00e7imde istifa ederken<a href=\"#_ftn5\" name=\"_ftnref5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> Hizbullah ve \u0130ran\u2019\u0131 L\u00fcbnan\u2019da istikrars\u0131zl\u0131k yaratmakla su\u00e7lamas\u0131, \u015fimdilik en az\u0131ndan bu iki \u00fclkeye y\u00f6nelik m\u00fcdahaleye haz\u0131rlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Dahas\u0131 Katar\u2019a y\u00f6nelik yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, hatta askeri bir m\u00fcdahale ile Katar\u2019da iktidar de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011flanmas\u0131na dair belirtiler de eksik de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>3) Neo liberal politikalar\u0131n engelsiz hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor<\/strong>.<\/p>\n<p>Darbe ile birlikte, \u201c<em>yolsuzluk ve r\u00fc\u015fvete kar\u015f\u0131 m\u00fccadele<\/em>\u201d gerek\u00e7esiyle 200 zengin prens, y\u00fcksek b\u00fcrokrat (eski ve yeni bakanlar) ve para babas\u0131n\u0131n tutuklanmas\u0131 bile bu darbenin s\u0131radan bir \u201c<em>saray darbesi<\/em>\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n en dolays\u0131z g\u00f6stergesidir. Tutuklu prenslerden sadece birisinin 29.5 milyar dolar serveti oldu\u011fu, el konulan toplam servetin \u015fimdiden 800 milyar dolar gibi ak\u0131l almaz bir miktara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, darbenin asl\u0131nda siyasi bir darbe olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201c<em>ekonomik bir darbe<\/em>\u201d oldu\u011fu da ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Elbette sadece bu kadar da de\u011fil.<\/p>\n<p>Veliaht Prens Muhammed bin Salman; ekonomik reformlar yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Muhammed bin Selman yan\u0131 s\u0131ra \u015fimdilik;<\/p>\n<ul>\n<li>Kat\u0131 b\u00fcrokrasiden vazge\u00e7ilerek iyi i\u015fleyen bir devlet mekanizmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131,<\/li>\n<li>Petrol fiyatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan kal\u0131c\u0131 i\u015fler yaratacak bir ekonomik d\u00fczen kurulmas\u0131,<\/li>\n<li>Kad\u0131nlara araba kullanma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131,<\/li>\n<li>\u0130nsanlara \u201c<em>e\u011flence hakk\u0131<\/em>\u201dn\u0131n sa\u011flanmas\u0131,<\/li>\n<li>Suudi Arabistan\u2019\u0131n kuzeyinde 500 milyar dolara mal olacak \u0130slami ya\u015fam dayatmas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 \u201c<em>f\u00fct\u00fcrist bir kent<\/em>\u201d in\u015fas\u0131,<\/li>\n<li>ARAMCO\u2019nun 500 milyar dolarl\u0131k hisselerinin halka a\u00e7\u0131lmas\u0131&#8230; gibi bir dizi ekonomik ve sosyal vaatlerde de bulunuyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ku\u015fkusuz herhangi bir d\u00fcnya \u00fclkesi i\u00e7in bu vaatlerin \u00e7ok bir anlam\u0131 yoktur, ama Suudi Arabistan gibi kat\u0131 \u0130slami kurallar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu bir \u00fclkede bu vaatlerin, \u00f6nemli \u201c<em>ekonomik ve sosyal reform<\/em>\u201d vaatleri olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n<p>Dahas\u0131 ABD ve Bat\u0131l\u0131 emperyalistler, Suudi Arabistan darbesiyle; enerji kaynaklar\u0131 ve ge\u00e7i\u015f yollar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 gibi, b\u00f6lgedeki \u015feyhlik ve krall\u0131klardaki trilyonlarca petro-dolar\u0131n piyasalara enjekte edilmesini sa\u011flayacak neo-liberal politikalar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in gerekli \u201c<em>reformlar<\/em>\u201d\u0131n devreye sokulmas\u0131n\u0131 da istemektedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc emperyalistler, bu t\u00fcr \u00f6nlemlerle Ortado\u011fu\u2019daki varl\u0131klar\u0131n\u0131n ekonomik temelinin g\u00fc\u00e7lendirilmesini, korunmalar\u0131n\u0131 topa t\u00fcfe\u011fe dayand\u0131rman\u0131n \u00f6tesinde, varl\u0131klar\u0131n\u0131n piyasan\u0131n kontrol\u00fcne al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya kadar da g\u00f6t\u00fcrmek isteyeceklerdir, istemektedirler. ARAMCO\u2019nun 2-3 trilyon dolar oldu\u011fu tahmin edilen varl\u0131klar\u0131n\u0131n 500 milyar dolarl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn piyasalara a\u00e7\u0131lmas\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere, Suudi Veliaht Prensi\u2019nin vaatlerini bu amaca varmak i\u00e7in at\u0131lacak ad\u0131mlardan saymak yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131, b\u00f6lgede \u0130ran ve Rusya\u2019n\u0131n etkinli\u011finin k\u0131r\u0131lmas\u0131 sadece siyasi manevralar ve askeri g\u00fc\u00e7le yap\u0131lmayacak; bu giri\u015fimlerin, Bat\u0131 emperyalizminin alameti fabrikas\u0131 olan neo-liberal politikalarla desteklenmesi, s\u00fcrecin vazge\u00e7ilmez bile\u015feni olacakt\u0131r. B\u00f6lgedeki askeri ve siyasi geli\u015fmeler ne olursa olsun, s\u00fcrecin siyasi, ekonomik ve askeri giri\u015fimlerle ilgili boyutunun \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr sonu\u00e7lar\u0131na tan\u0131k olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek her halde kehanet olmaz.<\/p>\n<p><strong>T\u00dcRK\u0130YE BU GEL\u0130\u015eMELERDEN NASIL ETK\u0130LENECEK?<\/strong><\/p>\n<p>Suudi Arabistan\u2019daki darbe ile ilgili T\u00fcrkiye\u2019den yap\u0131lan ilk de\u011ferlendirme, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc \u0130brahim Kal\u0131n\u2019dan geldi.<\/p>\n<p>Kal\u0131n, Suudi Arabistan\u2019daki \u201c<em>saray darbesi<\/em>\u201d ile ilgili olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201c<em>Zihniyet yap\u0131s\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015fecek, bununla ilgili ad\u0131mlar atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bir tarafta yeni bir kral ve sonras\u0131yla ilgili bir tak\u0131m siyasi d\u00fczenlemeler yap\u0131l\u0131yor. Bir 2030 vizyonu var. B\u00f6yle bir s\u00fcr\u00fc konular var. Bir Yemen meselesi var. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler i\u00e7erisinde de\u011ferlendirmek laz\u0131m. Umar\u0131z Suudi Arabistan\u2019\u0131n bar\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flanacak bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fan\u0131r!<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Darbenin ard\u0131ndan ge\u00e7en 2-3 hafta i\u00e7inde yetkili makamlardan daha fazla bir \u015fey s\u00f6yleyen \u00e7\u0131kmad\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0131llar boyunca T\u00fcrkiye ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n yedikleriyle i\u00e7tiklerinin yak\u0131n zamana kadar ayr\u0131 gitmedi\u011fini d\u00fcnya alem biliyor.<\/p>\n<p>Ama Trump\u2019\u0131n May\u0131s ay\u0131ndaki ziyareti sonras\u0131nda Suudi Arabistan\u2019\u0131n Katar\u2019a y\u00f6nelik giri\u015fimleri, Suriye\u2019de Katar-T\u00fcrkiye-Suudi Arabistan aras\u0131ndaki kutsal ittifak\u0131n \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ilan ederken; Suudiler, ayn\u0131 zamanda, Katar\u2019daki T\u00fcrk askeri \u00fcss\u00fcn\u00fcn kapat\u0131lmas\u0131n\u0131, Katar\u2019a y\u00f6nelik ambargonun kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir \u015fart\u0131 yaparak, T\u00fcrkiye\u2019yi de a\u00e7\u0131k\u00e7a Katar\u2019\u0131n yan\u0131nda hedefe koydu.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, o g\u00fcnden sonra, bir yandan Katar\u2019a a\u00e7\u0131k destek sunarken, bir yandan da Suudi Arabistan\u2019\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131ya almayan bir politika izledi. \u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, saraydan tasfiye edilen prensler ve sermaye klikleri T\u00fcrkiye\u2019nin ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu taraft\u0131! Dolay\u0131s\u0131yla Erdo\u011fan ve AKP H\u00fck\u00fcmeti, yap\u0131lan darbe kar\u015f\u0131s\u0131nda ger\u00e7ek tutumunu ortaya koyamaman\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan\u2019a kar\u015f\u0131 tav\u0131r alacak olsa, hem Suudi-M\u0131s\u0131r ittifak\u0131n\u0131 hem de ABD ve \u0130srail\u2019i kar\u015f\u0131s\u0131na almaktan \u00e7ekinmektedir.<\/p>\n<p>Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin ihtiyatl\u0131 tavr\u0131na kar\u015f\u0131n, Katar\u2019a y\u00f6nelik ambargonun askeri bask\u0131yla desteklenmesi durumunda, T\u00fcrkiye\u2019nin de a\u00e7\u0131k\u00e7a hedefe konaca\u011f\u0131 bir a\u015famaya gelinecektir. Bu, sadece bir zaman sorunudur ve o zaman \u00e7ok uzakta g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye-ABD ili\u015fkilerinde gelinen a\u015fama; Zarrab Davas\u0131\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye-ABD ili\u015fkilerinde yol a\u00e7aca\u011f\u0131 sars\u0131nt\u0131, Suriye\u2019de girilen \u201c<em>siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm<\/em>\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131nda T\u00fcrkiye-ABD ve T\u00fcrkiye-Rusya ili\u015fkilerinin izleyece\u011fi seyir, ad\u0131m ad\u0131m, Suudi Arabistan darbesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 geli\u015fmelerle kesi\u015fmeye do\u011fru ilerlemektedir.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, T\u00fcrkiye son 15 y\u0131lda \u201c<em>S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n liderli\u011fi<\/em>\u201dne, \u201c<em>\u0130slam\u2019\u0131n kurtar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/em>\u201dna oynad\u0131ktan sonra, \u015fimdi S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n yeni merkezi taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanan, hatta \u201c<em>hedef al\u0131nan<\/em>\u201d bir k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmak istenmektedir. Ki, bu alanda hayli mesafe al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de yanl\u0131\u015f olmaz. Ba\u015fka bir s\u00f6yleyi\u015fle, Erdo\u011fan-AKP H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin y\u00f6netti\u011fi T\u00fcrkiye, kendisini S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n merkezi ilan eden \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131 ittifak<\/em>\u201dla \u015eii \u0130slam\u2019\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ortas\u0131nda iki arada bir derede kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>AKP H\u00fck\u00fcmeti d\u0131\u015f politikas\u0131nda son y\u0131llarda \u00e7ok\u00e7a bu t\u00fcr a\u00e7mazlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Ama Erdo\u011fan-AKP H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin d\u0131\u015f politikadaki manevra alan\u0131 \u00f6ylesine daralm\u0131\u015ft\u0131r ki, Suriye siyasetindeki d\u0131\u015f politika a\u00e7mazlar\u0131 bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nan durum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ocuk oyunca\u011f\u0131 say\u0131labilir.<\/p>\n<p>Dahas\u0131, bundan sonraki ABD-\u0130srail ad\u0131m\u0131n\u0131n \u201c<em>Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki etkinli\u011fini azaltmak i\u00e7in b\u00f6lgeye yeni bir nizam vermek<\/em>\u201d oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6lgede Rusya ile uzla\u015farak ayakta kalmaya \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrkiye i\u00e7in i\u015flerin daha da zorla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref1\" name=\"_ftn1\"><sup>[1]<\/sup><\/a> Suudi Arabistan\u2019da devlet, kraliyet ailesiyle Vahabi din Alimlerinin uzla\u015fmas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Vilayetler nispeten daha b\u00fcy\u00fck prensler etraf\u0131na birle\u015fen daha k\u00fc\u00e7\u00fck prensler taraf\u0131ndan y\u00f6netilirken, Suudi Arabistan\u2019da resmi din alimlerine \u201c<em>k\u0131demli din alimleri<\/em>\u201d, gayri resmi din alimlerine ise \u201c<em>uyan\u0131\u015f alimleri<\/em>\u201d denmektedir. Veliaht prensin, halk i\u00e7inde daha etkin olan \u201c<em>uyan\u0131\u015f alimleri<\/em>\u201d taraf\u0131ndan desteklendi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\"><sup>[2]<\/sup><\/a> Kushner\u2019in uzunca bir zamandan beri \u0130srail ile Filistin aras\u0131nda bir \u201c<em>bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131<\/em>\u201d i\u00e7in \u00e7aba harcad\u0131\u011f\u0131, ABD ve \u0130srail\u2019in bu \u201c<em>bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131<\/em>\u201d \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Darbenin hemen arkas\u0131ndan Suudi Arabistan\u2019\u0131n Filistin Devlet Ba\u015fkan\u0131 Abbas\u2019\u0131, \u201c<em>Ya bu anla\u015fmay\u0131 imzala ya da istifa et<\/em>\u201d diye tehdit etmesi bir tesad\u00fcf de\u011fildir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> Bush\u00e7u \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201d anlay\u0131\u015f\u0131nda \u201c<em>\u0131l\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/em>\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc Amerika\u2019ya yak\u0131nl\u0131kt\u0131. B\u00f6lgedeki ABD stratejisine yak\u0131n olan rejimler, isterlerse \u0130slam\u2019\u0131n en radikal savunucular\u0131 olsunlar, fark etmiyordu. Nitekim, en radikal \u0130slami yorum olan Vahabili\u011fin merkezi olan Suudi Arabistan, bug\u00fcn oldu\u011fu gibi, o g\u00fcn de \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201d \u00fclkesi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fi Irak\u2019l\u0131 \u015eiiler \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131<\/em>\u201dyken S\u00fcnni Kaddafi Libya\u2019s\u0131, Saddam\u2019\u0131n S\u00fcnni Irak\u2019\u0131 \u201c<em>radikal \u0130slamc\u0131<\/em>\u201d ve d\u00fc\u015fman say\u0131l\u0131yordu. Bug\u00fcn ise Ortado\u011fu\u2019daki b\u00f6l\u00fcnmeye g\u00f6re \u201c<em>Il\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n<\/em>\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, yine ABD\u2019ye yak\u0131nl\u0131kt\u0131r, ama art\u0131k \u201c<em>Il\u0131ml\u0131<\/em>\u201d tarafta hi\u00e7bir \u015eii y\u00f6netim ve \u00f6rg\u00fct yoktur. Tersine, sadece Irak, kendine has \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 ABD\u2019yle ili\u015fkileri \u201c<em>normal<\/em>\u201d olan bir \u00fclkedir, ama Irak\u2019\u0131n, b\u00f6lgedeki geli\u015fmelerin hangi safhas\u0131na kadar b\u00f6yle bir konumda kalabilece\u011fi de \u00e7ok tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. K\u0131sacas\u0131, bug\u00fcn \u201c<em>Il\u0131ml\u0131 \u0130slam<\/em>\u201d, S\u00fcnni \u00fclkelerden ibarettir. Dolay\u0131s\u0131yla I\u015e\u0130D, El Kaide ve kimi marjinal cihadist gruplar d\u0131\u015f\u0131nda S\u00fcnni bir radikal g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131 (ya da rejim) kalmam\u0131\u015ft\u0131r! Bu da, haz\u0131rlan\u0131lan \u201c<em>b\u00f6lgesel sava\u015f<\/em>\u201d\u0131n bir \u201c<em>S\u00fcnni-\u015eii sava\u015f\u0131<\/em>\u201d olarak cereyan edece\u011fini g\u00f6stermektedir. Elbette \u0130ran\u2019\u0131n arkas\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n, Suudi Arabistan ve M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n arkas\u0131nda ABD, \u0130srail\u2019in yan\u0131 s\u0131ra ve hen\u00fcz net olmasa da Bat\u0131 emperyalizminin yer alaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir b\u00f6lgesel sava\u015f! Burada, T\u00fcrkiye, S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n iktidarda oldu\u011fu bir \u00fclke olarak, elbette ki, Teori ve Eylem okurlar\u0131n\u0131n bildi\u011fi nedenlerden dolay\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131da bu konu i\u00e7in a\u00e7\u0131lacak ara ba\u015fl\u0131kta da de\u011finilece\u011fi gibi, akl\u0131 S\u00fcnni \u0130slam\u2019\u0131n liderli\u011finde, ama Bat\u0131 ile d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anla\u015fmazl\u0131klar nedeniyle de fiiliyatta \u0130ran ve Rusya saf\u0131nda durmak zorunda kalan bir \u00fclke pozisyonunda duruyor g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref4\" name=\"_ftn4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> \u015e\u00fcphesiz gerek Suudi Arabistan\u2019la M\u0131s\u0131r gerekse \u0130ran ideolojik fonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan dinsel motiflere sahip olmak ve bu motifleri ABD ve \u0130srail\u2019in de k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 siyasal stratejik ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullanmakla birlikte as\u0131l olarak din devletleri olmad\u0131klar\u0131 gibi, y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesinin Orta\u00e7a\u011f g\u00fc\u00e7leri t\u00fcr\u00fcnden din sava\u015flar\u0131na da y\u00f6nelmi\u015f de\u011fillerdir. Kapitalizmin fethedip egemenli\u011fi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerdendirler ve \u015f\u00fcphe yok ki dinsel ve mezhepsel b\u00f6l\u00fcnmelerle de\u011fil ama b\u00fcy\u00fck emperyalist devletlerce de y\u00f6nlendirilen kapitalist \u00e7\u0131karlarla safla\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref5\" name=\"_ftn5\"><sup>[5]<\/sup><\/a> L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Hariri Riyad\u2019da istifas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan \u00fc\u00e7 hafta sonra L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Riyad\u2019da kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00e7eli\u015fkili a\u00e7\u0131klamalar yapan Hariri\u2019nin, bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde, hangi pazarl\u0131klar sonucu L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ve bundan sonra ne yapaca\u011f\u0131na dair hen\u00fcz bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktu.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref6\" name=\"_ftn6\"><sup>[6]<\/sup><\/a> L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Hariri Riyad\u2019da istifas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131ndan \u00fc\u00e7 hafta sonra L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Riyad\u2019da kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00e7eli\u015fkili a\u00e7\u0131klamalar yapan Hariri\u2019nin, bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde, hangi pazarl\u0131klar sonucu L\u00fcbnan\u2019a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ve bundan sonra ne yapaca\u011f\u0131na dair hen\u00fcz bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130hsan \u00c7aralan Ortado\u011fu\u2019nun ABD ve \u0130srail planlar\u0131 do\u011frultusunda yeniden dizayn edilmesi ile ilgili giri\u015fimler, Suudi Arabistan Saray\u0131\u2019ndaki \u201cdarbe\u201d ile tetiklendi. 4-5 Kas\u0131m\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen darbeden beri yanda\u015f bas\u0131nda komplo teorilerinden ge\u00e7ilmiyor. Yanda\u015f bas\u0131n \u00fcst\u00fcnden AKP propagandas\u0131, ABD\u2019nin b\u00f6lgenin \u201cyeniden d\u00fczenlenmesi\u201dne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yor, ama aradan ge\u00e7en iki haftaya kar\u015f\u0131n (bu yaz\u0131 darbeden \u00fc\u00e7 hafta sonra yaz\u0131ld\u0131), resmi a\u00e7\u0131klamalarda hi\u00e7bir \u015fey [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":455,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[482,376,322],"tags":[],"class_list":["post-453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-13-sayi-aralik-2017","category-dunya","category-ihsan-caralan"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:locale:alternate\" content=\"en_EN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130hsan \u00c7aralan Ortado\u011fu\u2019nun ABD ve \u0130srail planlar\u0131 do\u011frultusunda yeniden dizayn edilmesi ile ilgili giri\u015fimler, Suudi Arabistan Saray\u0131\u2019ndaki \u201cdarbe\u201d ile tetiklendi. 4-5 Kas\u0131m\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen darbeden beri yanda\u015f bas\u0131nda komplo teorilerinden ge\u00e7ilmiyor. Yanda\u015f bas\u0131n \u00fcst\u00fcnden AKP propagandas\u0131, ABD\u2019nin b\u00f6lgenin \u201cyeniden d\u00fczenlenmesi\u201dne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yor, ama aradan ge\u00e7en iki haftaya kar\u015f\u0131n (bu yaz\u0131 darbeden \u00fc\u00e7 hafta sonra yaz\u0131ld\u0131), resmi a\u00e7\u0131klamalarda hi\u00e7bir \u015fey [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Teori ve Eylem\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-12-02T07:43:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-18T12:05:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"348\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308\"},\"headline\":\"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi\",\"datePublished\":\"2017-12-02T07:43:55+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-18T12:05:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/\"},\"wordCount\":4214,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg\",\"articleSection\":[\"13. Say\u0131 \\\/ Aral\u0131k 2017\",\"D\u00fcnya\",\"\u0130hsan \u00c7aralan\"],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/\",\"name\":\"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg\",\"datePublished\":\"2017-12-02T07:43:55+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-18T12:05:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/12\\\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg\",\"width\":630,\"height\":348},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/12\\\/02\\\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"description\":\"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"width\":400,\"height\":400,\"caption\":\"Teori ve Eylem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/teoriveeylem\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/teoriveeylem\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/teoriveeylem\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308\",\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/author\\\/cagdas\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"[:tr]ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi[:] - Teori ve Eylem","og_description":"\u0130hsan \u00c7aralan Ortado\u011fu\u2019nun ABD ve \u0130srail planlar\u0131 do\u011frultusunda yeniden dizayn edilmesi ile ilgili giri\u015fimler, Suudi Arabistan Saray\u0131\u2019ndaki \u201cdarbe\u201d ile tetiklendi. 4-5 Kas\u0131m\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen darbeden beri yanda\u015f bas\u0131nda komplo teorilerinden ge\u00e7ilmiyor. Yanda\u015f bas\u0131n \u00fcst\u00fcnden AKP propagandas\u0131, ABD\u2019nin b\u00f6lgenin \u201cyeniden d\u00fczenlenmesi\u201dne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yor, ama aradan ge\u00e7en iki haftaya kar\u015f\u0131n (bu yaz\u0131 darbeden \u00fc\u00e7 hafta sonra yaz\u0131ld\u0131), resmi a\u00e7\u0131klamalarda hi\u00e7bir \u015fey [&hellip;]","og_url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/","og_site_name":"Teori ve Eylem","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","article_published_time":"2017-12-02T07:43:55+00:00","article_modified_time":"2023-01-18T12:05:28+00:00","og_image":[{"width":630,"height":348,"url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@teoriveeylem","twitter_site":"@teoriveeylem","twitter_misc":{"Yazan:":false,"Tahmini okuma s\u00fcresi":"17 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/"},"author":{"name":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308"},"headline":"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi","datePublished":"2017-12-02T07:43:55+00:00","dateModified":"2023-01-18T12:05:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/"},"wordCount":4214,"publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg","articleSection":["13. Say\u0131 \/ Aral\u0131k 2017","D\u00fcnya","\u0130hsan \u00c7aralan"],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/","name":"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg","datePublished":"2017-12-02T07:43:55+00:00","dateModified":"2023-01-18T12:05:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr-TR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#primaryimage","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/055_\u0130hsan-\u00c7aralan.jpg","width":630,"height":348},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/12\/02\/abd-ve-israilin-ortadoguya-yeni-bir-nizam-verme-darbesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ABD ve \u0130srail\u2019in Ortado\u011fu\u2019ya yeni bir nizam verme darbesi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","name":"Teori ve Eylem","description":"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi","publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization","name":"Teori ve Eylem","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","width":400,"height":400,"caption":"Teori ve Eylem"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","https:\/\/x.com\/teoriveeylem","https:\/\/www.instagram.com\/teoriveeylem\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308","name":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/author\/cagdas\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=453"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3199,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions\/3199"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}