{"id":215,"date":"2017-05-03T10:40:41","date_gmt":"2017-05-03T07:40:41","guid":{"rendered":"http:\/\/teoriveeylem.net\/?p=215"},"modified":"2023-01-18T16:41:13","modified_gmt":"2023-01-18T13:41:13","slug":"otomatik-fabrika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/","title":{"rendered":"Otomatik fabrika"},"content":{"rendered":"<p><strong>Morosov*<a href=\"#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Geni\u015f ve olduk\u00e7a ayd\u0131nl\u0131k bir fabrika salonunun en sonunda, bir yaz\u0131 masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir adam oturuyor. Asl\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir fabrikan\u0131n y\u00f6netici m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn haberle\u015fme cihazlar\u0131 bile b\u00f6ylesine m\u00fctevazi bir masaya s\u0131\u011fmaz. Ancak bu masada, b\u00fcy\u00fck bir araba piston fabrikas\u0131n\u0131n \u00fcretiminin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir &#8220;<em>sihirli ayna<\/em>&#8221; bulunuyor. B\u00fct\u00fcn i\u015fletmeyi buradan sadece bir eleman kontrol alt\u0131nda tutuyor.<\/p>\n<p>Fabrika hangar\u0131 terk edilmi\u015f izlenimi uyand\u0131r\u0131yor. Sanki insanlar i\u015fyerlerini terk etmi\u015fler ve makinalar\u0131 kendi kaderleriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakm\u0131\u015flar. Fakat makinalar, sanki d\u00fc\u015f\u00fcnme yetenekleri varm\u0131\u015f gibi kusursuz bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. \u0130\u015flenen par\u00e7alar art arda makinalardan \u00e7\u0131k\u0131yor, daha sonra ya\u011flan\u0131p kartonlara paketleniyorlar.<\/p>\n<p>Her bir makinan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, kontrol\u00f6r\u00fcn kumanda masas\u0131na alt\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015f olan camekanda renkli parlayan desenler halinde beliriyor. Tesis ar\u0131zas\u0131z i\u015fledi\u011fi s\u00fcrece g\u00f6zler, g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131 ile kontrol \u0131\u015f\u0131klar\u0131na bakmakla yetinebilir. Ancak herhangi bir ar\u0131za \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz, kumanda masas\u0131nda parlak bir \u0131\u015f\u0131k beliriyor.<\/p>\n<p>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kontrol masas\u0131na yerle\u015ftirilmi\u015f olan bir\u00e7ok saya\u00e7, sessiz ve durmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm \u00fcretim s\u00fcrecini kay\u0131t alt\u0131na al\u0131yor.<\/p>\n<p>Bir pistonun \u00f6mr\u00fc olduk\u00e7a k\u0131sad\u0131r. Otomobili harekete ge\u00e7iren yak\u0131t patlamas\u0131n\u0131n t\u00fcm \u015fiddeti pistonlar\u0131n y\u00fczeyine \u00e7arpar. Bundan dolay\u0131 pistonlar\u0131n her y\u0131l yenilenmesi gerekir. Otomobil zengini olan Sovyetler&#8217;de kullan\u0131lan pistonlar\u0131n oran\u0131n\u0131 tahmin etmek neredeyse m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu y\u00fczden, Bilimsel Silindir Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc ve \u201c<em>\u0130\u015f Makinalar\u0131 Konstr\u00fcksiyonu<\/em>\u201dnun deneme i\u015fletmesi i\u015f\u00e7ileri taraf\u0131ndan birlikte in\u015fa edilen ve kurulan d\u00fcnyan\u0131n ilk otomatik fabrikas\u0131n\u0131n \u00f6zellikle piston \u00fcretmesinin nedeni budur. Araba pistonu gibi karma\u015f\u0131k bir tasar\u0131m\u0131 bulunan bir mal\u0131n seri \u00fcretimini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kurulan, benzeri olmayan bir i\u015fletmenin \u00fcretim verimlili\u011finin \u00f6l\u00e7\u00fclmesi bu y\u00fczden \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Otomatik fabrika, varl\u0131k nedeni konusundaki s\u0131nav\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ba\u015far\u0131yla verdi: \u0130\u015fletmenin \u00e7al\u0131\u015fma verimlili\u011fi benzer pistonlar \u00fcreten en iyi fabrikalar\u0131n rand\u0131man\u0131n\u0131 kat be kat a\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00dcretim, al\u00fcminyum k\u00fcl\u00e7elerinin elektrikli maden eritme f\u0131r\u0131n\u0131na g\u00f6nderilmesiyle ba\u015fl\u0131yor; f\u0131r\u0131na gere\u011finden fazla eritilecek madde doldurulmamas\u0131 gerekti\u011fi i\u00e7in, madenleri f\u0131r\u0131na ta\u015f\u0131yan bant, belirli zaman aral\u0131klar\u0131yla ileri do\u011fru hareket ediyor. Elektronik kontrol cihazlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma temposunun do\u011frulu\u011funun tam olarak denetlenmesini sa\u011fl\u0131yorlar: D\u00f6k\u00fcm s\u00fcreci i\u00e7in bu tempo \u00f6zellikle ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p saniyenin k\u00fcsur\u00fcne kadar hesapland\u0131.<\/p>\n<p>Sovyet m\u00fchendisleri i\u00e7in otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir d\u00f6k\u00fcmhane ve \u0131s\u0131 i\u015fleme tesisat\u0131 kurmak tamamen yepyeni bir i\u015fti: Otomatik \u0131s\u0131 ayarlama sistemi yeniydi, eriyik dozaj\u0131n\u0131n tam olarak belirlenmesi yeniydi ve y\u00fcksek \u0131s\u0131da \u00e7al\u0131\u015fan d\u00f6k\u00fcm makinas\u0131n\u0131n hareket tertibat\u0131 yeniydi.<\/p>\n<p>Elle yap\u0131lan d\u00f6k\u00fcmlerde, d\u00f6k\u00fcm\u00fcn do\u011fru yap\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 d\u00f6k\u00fcmc\u00fcn\u00fcn ellerine, daha do\u011frusu g\u00f6z karar\u0131na, yani deneyimine ba\u011fl\u0131yd\u0131. Peki ama otomatik \u00e7al\u0131\u015fan bir d\u00f6k\u00fcm makinas\u0131nda nas\u0131l bir i\u015flem yap\u0131lmal\u0131yd\u0131?<\/p>\n<p>Do\u011frudan f\u0131r\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda, d\u00f6k\u00fcm kal\u0131plar\u0131n\u0131 art arda al\u00fcminyum eriyi\u011finin bulundu\u011fu kanala do\u011fru g\u00f6t\u00fcren, kesin belirlenmi\u015f bir tempoyla hareket eden bir d\u00f6ner bant i\u015fliyor. \u0130\u015flem g\u00f6ren d\u00f6k\u00fcm kal\u0131b\u0131 doldu\u011funda, parlak akkordan metal dereci\u011fin kanal\u0131 bir i\u011fne supab\u0131n yard\u0131m\u0131yla otomatikman kapat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130\u011fne, m\u00fchendislerin \u00e7ok fazla kafa yormalar\u0131na neden oldu. \u00c7elikten yap\u0131lan i\u011fneler yar\u0131m saat i\u00e7inde kullan\u0131lmaz hale geliyorlard\u0131. Bunun \u00fczerine, \u00e7ok y\u00fcksek \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fu bilinen, seramik hammaddelerinden yap\u0131lan i\u011fneler denendi. Seramik i\u011fnelerin ise \u015f\u00f6yle dezavantaj\u0131 vard\u0131: Gerekli olan mekanik dirence sahip olmamalar\u0131 ve \u00e7ok \u00e7abuk k\u0131r\u0131lmalar\u0131. Bu p\u00fcr\u00fcz, \u00f6zel ala\u015f\u0131mlardan yap\u0131lan i\u011fnelerin kullan\u0131m\u0131yla a\u015f\u0131ld\u0131: Yeni i\u011fneler tamamen ar\u0131zas\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Makinalar\u0131n, d\u00f6k\u00fcmhane ve eritme b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki i\u015fleyi\u015f s\u00fcreleri, \u00e7al\u0131\u015fma h\u0131z\u0131 taraf\u0131ndan belirleniyor.<\/p>\n<p>Metalin halen yumu\u015fak oldu\u011fu ve pistonlar\u0131n kolayca forma sokulabilece\u011fi bu s\u00fcre\u00e7te banttan al\u0131nan ve halen s\u0131cak olan par\u00e7alar\u0131n \u00e7apa\u011f\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve z\u0131mparalanmas\u0131 gerekiyor. M\u00fchendislerin a\u015fmas\u0131 gereken bir sorun daha vard\u0131: Dayan\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in pistonlar\u0131n 6 saat boyunca 200 derecede f\u0131r\u0131nlarda kalmas\u0131 gerekiyor. Bu sorun, binlerce pistonu bir defada alabilen, kocaman, \u00fc\u00e7 katl\u0131 bir f\u0131r\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc. Pistonlar\u0131 ta\u015f\u0131yan \u00e7elikten zincir, onlar\u0131n f\u0131r\u0131n\u0131n i\u00e7inde 6 saat boyunca kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir h\u0131zla hareket ediyor; i\u015flemleri biten pistonlar ayn\u0131 zaman aral\u0131klar\u0131yla f\u0131r\u0131n\u0131 terk ediyorlar.<\/p>\n<p>\u015eimdi ortaya \u00e7\u0131kan soru ise \u015fu: D\u00f6k\u00fcm par\u00e7alar\u0131 i\u015flenmeye devam etmeye de\u011fer mi? Kendi ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan bir sertlik test cihaz\u0131 bu soruya do\u011fru cevab\u0131 veriyor: Otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir pres, sert bir k\u00fcreyi her bir pistonun \u00fczerine bast\u0131r\u0131yor ve e\u011fer pistonun k\u0131vam\u0131 gerekli ko\u015fullara uygun de\u011filse bu par\u00e7alar kendili\u011finden \u0131skarta silosuna at\u0131l\u0131yorlar. Iskarta pistonlar i\u00e7in bu silodan bir tek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu var: Yine f\u0131r\u0131na!<\/p>\n<p>Sa\u011flam olan pistonlar ise \u00f6zel bir asans\u00f6r yard\u0131m\u0131yla devasa b\u00fcy\u00fckl\u00fckte metalden bir transfer silosuna g\u00f6nderiliyorlar. B\u00f6ylece \u0131s\u0131 i\u015flemi bitmi\u015f oluyor. \u015eimdi \u00e7al\u0131\u015fma temposu daha da h\u0131zlan\u0131yor.<\/p>\n<p>Pistonlar, tek bir s\u0131ra halinde raylar\u0131n \u00fczerinde, bir makinadan di\u011ferine aktar\u0131l\u0131yor. Burada pistonlar\u0131n al\u0131n y\u00fczeyi i\u015fleniyor, piston pimi i\u00e7in gerekli olan delikler ve piston segman\u0131 i\u00e7in yiv kanallar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor, pistonun d\u0131\u015f cephesi ve piston g\u00f6mle\u011findeki \u00e7entik perdahlan\u0131p bileniyor. Bu a\u015famada ilk kez bir\u00e7ok i\u015f prosed\u00fcrleri ayn\u0131 anda uygulan\u0131yor: Bileme, tornalama, burgulama, delme vs..<\/p>\n<p>Makinalar\u0131n i\u015f\u00e7ilerin kol g\u00fcc\u00fcne ihtiyac\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r\u2013 sadece g\u00f6zetime ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeye gereksinim duyuyorlar. Makinalar \u00e7al\u0131\u015f\u0131r durumdaysa korkmadan, rahat\u00e7a ba\u015fka i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131labilir \u2013ve hatta, yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde sesli bir ar\u0131za ikaz sistemi mevcutsa i\u015fyerinden \u00e7\u0131k\u0131labilir\u2013, pistonlar yine de bir biri ard\u0131na tek tek her makinan\u0131n i\u015flem s\u00fcrecinden ge\u00e7ecekler, \u00a0 istiflenecek, ya\u011flanacak, paketlenecekler vs..<\/p>\n<p>\u0130nsan, otomatik fabrika i\u015fletmesinin ve otomatlar\u0131n d\u00fczenli ve birbiriyle uyumlu bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 izledi\u011finde, elinde olmadan Stalingrad&#8217;\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kendi ba\u015f\u0131na i\u015fleyen ilk imalat makinalar\u0131 ve yar\u0131 otomatikle\u015fmi\u015f birimler orada kuruldu. Bu uzun bir zaman \u00f6nceydi ve t\u00fcm bir i\u015fletmenin tam anlam\u0131yla otomatik olarak kendi ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fabilmesi, uzun y\u0131llar s\u00fcren a\u011f\u0131r kolektif bir \u00e7al\u0131\u015fma gerektirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Kapitalist d\u00fcnyada ise bu t\u00fcrden fabrikalar\u0131n yap\u0131l\u0131\u015f\u0131 bilinmiyor ve bunlar hi\u00e7bir zaman da hayata ge\u00e7irilmeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc oradaki m\u00fchendislerin bulu\u015flar\u0131 i\u015f\u00e7ilerin i\u015flerinin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na hizmet etmiyor. Hatta \u00f6yle ki, nispeten basit bir mekanizma olan y\u00fcr\u00fcyen bant sistemi bile bir i\u015fkence aletine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve tasar\u0131m\u0131 iyile\u015ftirilmek yerine zamanla daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirildi.<\/p>\n<p>Bir Amerikan dergisi olan \u201c<em>Scientific American<\/em>\u201d\u0131n ger\u00e7ekte b\u00fcy\u00fck bir i\u015f\u00e7i dostu oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Buna ra\u011fmen bu dergi bile Amerikan araba end\u00fcstrisinin \u00fcretimin desteklenmesi s\u00fcrecinin basitle\u015ftirilmesi, daha do\u011frusu h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fcyen bant sisteminin \u00e7o\u011fu zaman olduk\u00e7a al\u00e7ak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun da i\u015f\u00e7ilerde bel a\u011fr\u0131lar\u0131na, tehlikeli bi\u00e7imde beyin kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi tehlikesine ve bir\u00e7ok farkl\u0131 rahats\u0131zl\u0131klara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ediyor.<\/p>\n<p>Kendi ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan otomatik i\u015fletmelerin y\u00fcksek verimlili\u011fi, elbette ki kapitalist d\u00fcnyan\u0131n m\u00fchendislerinin de ilgisini \u00e7ekiyor. Ama otomatikle\u015fme d\u00fc\u015f\u00fcncesi orada ac\u0131mas\u0131zca k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131l\u0131yor: Burada \u00f6rne\u011fin bir i\u015f\u00e7i otomatik olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir dizi i\u015f makinalar\u0131n\u0131n ortas\u0131na yerle\u015ftiriliyor. Amerika&#8217;da \u00f6yle makinalar var ki, i\u015f\u00e7iler, g\u00f6vdeleri ile \u00f6zel bir kal\u0131b\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in ayn\u0131 anda ellerini, ayaklar\u0131n\u0131 ve t\u00fcm v\u00fccutlar\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irmek zorunda kal\u0131yorlar. Bu, i\u015f\u00e7inin makinayla sanki s\u00fcrekli bir dans halinde oldu\u011fu izlenimini yarat\u0131yor. \u00dcretici firma bu makinalara lakap olarak bo\u015funa \u201c<em>Charleston<\/em>\u201d dememi\u015f.<\/p>\n<p>Otomatik fabrikan\u0131n Sovyet m\u00fchendisleri sadece i\u015f\u00e7ileri orant\u0131s\u0131z fiziksel zorlanmalardan korumak i\u00e7in gayret etmekle kalmad\u0131lar, ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel aksakl\u0131klar konusundaki kayg\u0131lar\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Art\u0131k i\u015f\u00e7inin, \u015fu yada bu makinan\u0131n aniden bozulmas\u0131 ya da makinan\u0131n \u0131skarta mal \u00e7\u0131karmas\u0131yla ilgilenmesi gerekmiyor.<\/p>\n<p>\u00dcretilen madde, t\u00fcm \u00fcretim s\u00fcreci boyunca, elektronik idare te\u00e7hizat\u0131n\u0131n s\u00fcrekli keskin denetimi alt\u0131nda tutuluyor. Bu \u015fekilde \u00f6rne\u011fin pistonlar\u0131n yivlerinin geni\u015fli\u011fi en ince ayr\u0131nt\u0131s\u0131na kadar kontrol ediliyor ve en ufak bir hata ya da eksiklik tespit edildi\u011finde y\u00fcr\u00fcyen band\u0131n elektri\u011fi kesilerek, otomatik olarak durmas\u0131 sa\u011flan\u0131yor. Her makinan\u0131n \u00fczerinde, y\u00fcksek bir dire\u011fe monte edilmi\u015f, soluk pembe bir \u0131\u015f\u0131k yayan \u00fc\u00e7gen \u015feklinde ikaz lambalar\u0131 bulunuyor. Makinalarda herhangi bir ar\u0131za meydana geldi\u011finde bu lambalar an\u0131nda parlak k\u0131rm\u0131z\u0131 bir renkte yan\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Tasnif ve kontrol otomat\u0131 gibi \u00f6zel \u00f6neme sahip olan bir di\u011fer makina, pistonlar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en makinad\u0131r.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131rl\u0131k analiz makinas\u0131 kendili\u011finden \u00e7al\u0131\u015fan iki ayr\u0131 teraziden ve bunlar\u0131n \u00fczerinde d\u00f6nen ve pistonlar\u0131n y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu bir y\u00fcr\u00fcyen banttan olu\u015fuyor. A\u011f\u0131rl\u0131k konusundaki hata tolerans s\u0131n\u0131r\u0131 olduk\u00e7a dar tutulmu\u015f ve art\u0131 eksi 2 gram olarak olarak belirlenmi\u015f. Her bir piston otomatik olarak kefeye konup tart\u0131l\u0131yor; d\u00f6k\u00fcm esnas\u0131nda meydana gelen fazla a\u011f\u0131rl\u0131k, \u00e7elikten bir kesici yard\u0131m\u0131yla materyal ayr\u0131\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemiyle gideriliyor.<\/p>\n<p>Kontrol ve tasnif makinalar\u0131n\u0131n konstr\u00fcksiyonu ise daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Bu makinalar pistonlar\u0131 d\u00f6rt ayr\u0131 gruba ay\u0131r\u0131yorlar; ayr\u0131ca pistonlara ait olduklar\u0131 markalar\u0131 bas\u0131yorlar. K\u0131l\u0131 k\u0131rk yararak yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131ndan sonra, ilgili b\u00fcy\u00fckl\u00fck grubuna ait olan marka, m\u00fch\u00fcr \u00e7ekicinin alt\u0131na itiliyor. Ayn\u0131 anda pistonun i\u00e7 y\u00fczeyine bir boya \u015feridi \u00e7ekiliyor. D\u00f6rt farkl\u0131 renk bulunuyor. Buradaki i\u015f s\u00fcreci e\u011fitimli bir g\u00f6z\u00fc bile yan\u0131ltabilir. T\u00fcm bu g\u00fcvenlik ve kontrol \u00f6nlemlerine ra\u011fmen, yine de herhangi bir ar\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ve saniyelerle \u00f6l\u00e7\u00fclen k\u0131sa s\u00fcre\u00e7lerde birden \u0131skarta mal \u00fcretildi\u011finde ne yap\u0131l\u0131yor?<\/p>\n<p>Otomat\u0131 kullanan gen\u00e7 &#8220;<em>olamaz<\/em>&#8221; diye garanti veriyor; \u201c<em>b\u00f6yle bir \u015feyin olmas\u0131 tamamen imkans\u0131z!<\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u015e\u00fcphesiz gelecekte, bug\u00fcn bizim ancak hayal meyal tasavvur edebilece\u011fimiz bir\u00e7ok fabrika kurulacakt\u0131r. O zaman, insanlar\u0131n i\u015fini devralan ilk otomatik fabrika hat\u0131rlanacakt\u0131r ku\u015fkusuz.<\/p>\n<p>*Neue Welt\u2019in 7. Say\u0131s\u0131ndan (Nisan 1951) R\u0131za Sami taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n ilk i\u015f\u00e7isiz otomasyona dayal\u0131 fabrikas\u0131. Kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde ya\u015fama ge\u00e7mesi\/yay\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu teknolojik toplumsal at\u0131l\u0131m, sosyalizm ko\u015fullar\u0131nda hayata ge\u00e7irileli yar\u0131m y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>M\u00fchendis<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Morosov*[2] Geni\u015f ve olduk\u00e7a ayd\u0131nl\u0131k bir fabrika salonunun en sonunda, bir yaz\u0131 masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir adam oturuyor. Asl\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir fabrikan\u0131n y\u00f6netici m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn haberle\u015fme cihazlar\u0131 bile b\u00f6ylesine m\u00fctevazi bir masaya s\u0131\u011fmaz. Ancak bu masada, b\u00fcy\u00fck bir araba piston fabrikas\u0131n\u0131n \u00fcretiminin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir &#8220;sihirli ayna&#8221; bulunuyor. B\u00fct\u00fcn i\u015fletmeyi buradan sadece bir eleman kontrol alt\u0131nda tutuyor. Fabrika hangar\u0131 terk edilmi\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":216,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[475,368,333],"tags":[],"class_list":["post-215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-6-sayi-mayis-2017","category-ceviri","category-morosov"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Otomatik fabrika<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:locale:alternate\" content=\"en_EN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Otomatik fabrika\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Morosov*[2] Geni\u015f ve olduk\u00e7a ayd\u0131nl\u0131k bir fabrika salonunun en sonunda, bir yaz\u0131 masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir adam oturuyor. Asl\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir fabrikan\u0131n y\u00f6netici m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn haberle\u015fme cihazlar\u0131 bile b\u00f6ylesine m\u00fctevazi bir masaya s\u0131\u011fmaz. Ancak bu masada, b\u00fcy\u00fck bir araba piston fabrikas\u0131n\u0131n \u00fcretiminin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir &#8220;sihirli ayna&#8221; bulunuyor. B\u00fct\u00fcn i\u015fletmeyi buradan sadece bir eleman kontrol alt\u0131nda tutuyor. Fabrika hangar\u0131 terk edilmi\u015f [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Teori ve Eylem\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-05-03T07:40:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-18T13:41:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"696\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"385\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@teoriveeylem\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308\"},\"headline\":\"Otomatik fabrika\",\"datePublished\":\"2017-05-03T07:40:41+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-18T13:41:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/\"},\"wordCount\":2028,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/05\\\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg\",\"articleSection\":[\"6. Say\u0131 \\\/ May\u0131s 2017\",\"\u00c7eviri\",\"Morosov\"],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/\",\"name\":\"Otomatik fabrika\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/05\\\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg\",\"datePublished\":\"2017-05-03T07:40:41+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-18T13:41:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/05\\\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/05\\\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg\",\"width\":696,\"height\":385,\"caption\":\"D\u00fcnyan\u0131n ilk otomasyona dayal\u0131 fabrikas\u0131 Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde kuruldu. (Foto\u011fraf temsilidir)\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/2017\\\/05\\\/03\\\/otomatik-fabrika\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Otomatik fabrika\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"description\":\"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr-TR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#organization\",\"name\":\"Teori ve Eylem\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr-TR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/12\\\/400x400-1.jpg\",\"width\":400,\"height\":400,\"caption\":\"Teori ve Eylem\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/teoriveeylem\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/teoriveeylem\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/teoriveeylem\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308\",\"name\":\"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/teoriveeylem.net\\\/tr\\\/author\\\/cagdas\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Otomatik fabrika","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"[:tr]Otomatik fabrika[:] - Teori ve Eylem","og_description":"Morosov*[2] Geni\u015f ve olduk\u00e7a ayd\u0131nl\u0131k bir fabrika salonunun en sonunda, bir yaz\u0131 masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir adam oturuyor. Asl\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir fabrikan\u0131n y\u00f6netici m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn haberle\u015fme cihazlar\u0131 bile b\u00f6ylesine m\u00fctevazi bir masaya s\u0131\u011fmaz. Ancak bu masada, b\u00fcy\u00fck bir araba piston fabrikas\u0131n\u0131n \u00fcretiminin t\u00fcm a\u015famalar\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir &#8220;sihirli ayna&#8221; bulunuyor. B\u00fct\u00fcn i\u015fletmeyi buradan sadece bir eleman kontrol alt\u0131nda tutuyor. Fabrika hangar\u0131 terk edilmi\u015f [&hellip;]","og_url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/","og_site_name":"Teori ve Eylem","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","article_published_time":"2017-05-03T07:40:41+00:00","article_modified_time":"2023-01-18T13:41:13+00:00","og_image":[{"width":696,"height":385,"url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@teoriveeylem","twitter_site":"@teoriveeylem","twitter_misc":{"Yazan:":false,"Tahmini okuma s\u00fcresi":"9 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/"},"author":{"name":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308"},"headline":"Otomatik fabrika","datePublished":"2017-05-03T07:40:41+00:00","dateModified":"2023-01-18T13:41:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/"},"wordCount":2028,"publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg","articleSection":["6. Say\u0131 \/ May\u0131s 2017","\u00c7eviri","Morosov"],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/","name":"Otomatik fabrika","isPartOf":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg","datePublished":"2017-05-03T07:40:41+00:00","dateModified":"2023-01-18T13:41:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr-TR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#primaryimage","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/09_Morosov-Otomatik-Fabirka.jpg","width":696,"height":385,"caption":"D\u00fcnyan\u0131n ilk otomasyona dayal\u0131 fabrikas\u0131 Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde kuruldu. (Foto\u011fraf temsilidir)"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/2017\/05\/03\/otomatik-fabrika\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Otomatik fabrika"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","name":"Teori ve Eylem","description":"\u00dc\u00e7 Ayl\u0131k Sosyalist Teori ve Politika Dergisi","publisher":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr-TR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#organization","name":"Teori ve Eylem","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr-TR","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/teoriveeylem.net\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/400x400-1.jpg","width":400,"height":400,"caption":"Teori ve Eylem"},"image":{"@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/teoriveeylem\/","https:\/\/x.com\/teoriveeylem","https:\/\/www.instagram.com\/teoriveeylem\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/#\/schema\/person\/e9bd173f3b1d0175ee175b4b0114d308","name":"\u00c7a\u011fda\u015f \u00c7avu\u015fo\u011flu","url":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/author\/cagdas\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3224,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions\/3224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/teoriveeylem.net\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}