Tam Otomatik İşletme ve Artı-Değer

Arif Koşar   Giriş Dijitalleşme ve yapay zeka alanındaki gelişmelerle işletme bazında tam otomasyon örnekleri artıyor. Önümüzdeki yıllarda daha da artması muhtemel. Tam otomatik işletmelerde -en azından teorik olarak- insan müdahalesi yok. İşçi istihdam edilmediğinden ışıkları açmaya gerek kalmıyor ve bu nedenle karanlık fabrika olarak anılıyorlar. En ünlü karanlık işletmelerden biri Japonya’da faaliyet gösteren Fanuc tesisleri. Fabrikada robotlar CNC takım […]

Seçim, enflasyon ve bölüşüm şoku

|  Arif Koşar   Giriş Ana akım liberal ekonomistlere göre son yıllardaki yüksek enflasyon, hayat pahalılığı ve gelir dağılımındaki adaletsizliğin artışı AKP iktidarının izlediği “irrasyonel” ekonomi politikalarıyla ilgili. Erdoğan’ın “ideolojik” motivasyonlarla düşük faizde ısrar etmesi, otoriterleşen siyasal yönetim, kurumların “bağımsızlığı”nın kalmaması ülkenin uluslararası güvenilirliğine zarar veriyor, bu da hem yabancı sermaye girişini kısıtlıyor hem de borçlanma maliyetlerini artırıyordu. Dolayısıyla hızla […]

PROFESYONEL MESLEKLERİN SERBEST DÜŞÜŞÜ

Arif Koşar   1. Giriş Tıp, hukuk, mühendislik, öğretim üyeliği gibi profesyonel meslekler, neredeyse Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana daha iyi bir yaşamın güvencesi olarak görüldü. Ortalamanın üzerinde bir gelir, işyeri hiyerarşisinde üst konumlar, ev, araba, yazlık sahibi olmak anlamına geldi. Profesyonel meslek mensupları (profesyoneller) gelir dağılımında orta ya da ortanın üstünde yer aldı. Toplumsal statüleri yüksekti. Değer gördüler ve onlara […]

Üretken ve üretken olmayan emek: Tarihsel bir özet

Arif Koşar   GİRİŞ Toplumsal zenginliğin kaynakları ve artışı modern ekonomi politiğin doğuşundan itibaren en temel ilgi alanlarından birisi olmuştur. Değer, artı-değer, kâr ya da rantın kaynağı; hangi tür çalışma ile yeni bir değer yaratılabileceği; hangi sınıfların ekonomik olarak üretken olup olmadığı gibi konular tartışılmıştır. Literatürde bu tartışma, en azından merkantilistlerin artı-değeri dış ticaret fazlası ile açıklamalarından sonra üretken ve […]

Emperyalizme bağımlılık partileri

Arif Koşar   Türkiye’de emperyalizm ve dolayısıyla anti-emperyalizm son yıllarda geniş kitlelerin gündemine ilginç bir biçimde girdi, giriyor. İlginç olan kısmı, yıllarca emperyalizmle hemhal olmuş, onun çıkarını kendi çıkarı bilmiş, komünizm düşmanlığını ufku bellemiş, bizzat emperyalistlerin desteği ile iktidara gelmiş AKP şahsında, muhafazakar ve sağ cenahın temsilci ve yazarları tarafından gündeme getirilmesidir. Çok sayıda örnekte olduğu gibi, 28 Ekim 2020 […]

Beyaz yakalılar ve orta sınıflar

Arif Koşar   1. Giriş 2022 yılında yapılan bir araştırmaya göre ABD’li yetişkinlerin %52’si kendini “orta sınıf” olarak tanımlıyor. Lise ve altı eğitim alanlarda bu oran %36, üniversite mezunlarında %70, lisans üstünde %80. Eğitim arttıkça orta sınıf olarak tanımlama eğilimi de yükseliyor. Kendini işçi görenlerin oranı ise %46. Eğitim yükseldikçe bu oran düşüyor. Lise ve altı eğitimde %62, üniversite mezunlarında […]

Marx’ta orta sınıf

Eğitimli profesyonel meslek sahipleri ya da beyaz yakalılar ücret karşılığında istihdam edildiklerinde işçi sınıfının, kendi hesaplarına ve özerk olarak çalıştıklarında küçük burjuva orta sınıfın bir parçasıdırlar. Dolayısıyla, üretim ilişkileri temelinde netleştirildiğinde görülebilir ki, kapitalist toplumlarda küçük burjuva orta sınıf söylendiği gibi sadece koşulları kötüleşip popüler ifadeyle çökmüyor, kapitalist üretim tarzının genel eğilimlerine denk düşecek bir biçimde hızlı bir biçimde işçileşiyor. […]

Faşizme dair bir yöntem tartışması

  Arif Koşar GİRİŞ Alman faşizmi üzerine sayısız belgesel ve kitapta Nazi partisinin kurucularına, onların fikirlerine ve özellikle iktidar olduktan sonra yaptıklarına odaklanılır, bunlar belge ve tanıklarla anlatılır. Gerçekten Nazilerin çoğu ırkçı ve antisemitti. “Alman ırkın” üstünlüğüne, Yahudilerin onu zayıflatan zehirli bir ırk olduğuna inanıyorlardı. Versay Antlaşması ile Almanların aşağılandığını, ulusal onurlarının ayaklar altına alındığını düşünüyorlardı. Bu anlatıya göre Naziler […]

İnovasyon artı-değer yaratır mı?

Arif Koşar GİRİŞ Teknoloji ve inovasyon[1] çağdaş kapitalizmin en önemli unsurlarından biri. Teknolojinin sağladığı olanakları kimi coşkuyla, kimi endişeyle, kimi de umursamazlıkla karşılasa da teknoloji yaşamımızı derinden etkileyen bir olgudur. Ancak insanlar çoğunlukla teknolojiyi maddeleşmiş ürün biçiminde, tezgahta ya da piyasada olduğu haliyle görür ve bilirler. Sadece verili bilgiye indirgenemeyecek olan teknolojinin bu yüzeysel görünümün ötesinde kapitalist ilişkiler içerisinde oldukça […]

Endüstri 4.0: Gerçeklik, strateji ve ütopya

Arif Koşar GİRİŞ İlk kez 2011 yılında Almanya’da ortaya atılan Endüstri 4.0 kavramı, başta sermaye çevreleri olmak üzere tüm dünyada hızla kabul gördü. En yaygın tanımına göre imalat süreçlerine dijital teknolojilerin uygulanması, yani internet aracılığıyla makine, ürün ve insanların birbirine bağlanması, tasarımdan lojistiğe kadar tüm sürecin entegre edilmesidir.[1] Ortaya atılışından itibaren kavram o kadar yaygın ve geniş bir kullanım alanı […]