Stratejik Özerklik ve Avrupa Savunma Kompleksi: Yapılar, Etkenler ve Engeller

Özlem Alev Demirel[1] Almancadan çeviren: Mehmet Çallı   Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısından çok önce, mevcut Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen (2019) “büyük güçler arasındaki rekabetin geri dönüşünü” içinde bulunduğumuz dönemin “en fazla öne çıkan özelliği” olarak tanımlamıştı. Ona göre bu yeni düzende kendini gösterebilmek için AB, çıkarlarını stratejik ve özerk bir şekilde savunmaya hazır olmalıydı. Bunu yapabilmek için de sadece […]

Montajdan Komplekse: Savaş Sanayisinin Dönüşümü

Bahadır Özgür[1] – İsmet Akça[2] Söyleşi: Nuray Sancar   Son zamanlarda siyasi iktidar birtakım savaş araçlarının Türkiye’de üretiliyor olmasıyla övünüyor. Bu cihazlar önüne milli ön takısı takılarak anılıyor. Seçim döneminde ve Cumhuriyet’in yüzüncü yıldönümünde milli gemilerle, uçaklarla gösteriler yapıldı. Türkiye’de gelişen bir savaş sanayii var ve bu her fırsatta halka hatırlatılıyor. Bu milli savaş sanayiinin hikayesi nedir? İsmet Akça: Aslında […]

Militarist dönüşüm ve Türk askeri-sınai kompleksi

Yusuf Karadaş   Türkiye’de son yıllarda iktidarın savaşçı-yayılmacı politik yönelimiyle de iç içe geçmiş olarak silah-savunma sanayi alanında yaşanan hızlı büyüme dikkat çekiyor. Erdoğan yönetimi, Türkiye’yi “Bölgenin lider ülkesi” yapma iddiası üzerinden Ortadoğu’dan Kafkasya’ya ve Doğu Akdeniz’den Afrika’ya kadar bölgedeki her gerilim ve çatışmada aktif rol almaya, müdahaleler gerçekleştirmeye çalışıyor. Öte yandan Kürt sorununu savaş-şiddet yöntemiyle çözme politikasının bir devamı […]

Cumhuriyet ve laiklik üzerine

Ali Yaşar   AKP iktidarı döneminde genel olarak işbirlikçi tekelci burjuvazi ve bu tekellerin AKP tarafından doğrudan desteklenen kesimleri -beşli çete diye adlandırılan- daha hızlı olmak üzere büyüdü. Madalyonun bir yüzü bu artan sömürü ve büyüme olurken diğer yüzü işçi sınıfının örgütlerine saldırı, sendikalaşma çabalarının engellenmesi, politik yaşamın daha da gerileştirilmesi oldu. Erdoğan tekellerin temsilcilerine “eskiden grev falan oluyordu, bunları […]

Cumhuriyetin 100. yılında Kürt sorunu: Hep aynı nakarat!

Yusuf Karadaş   Giriş Kürt sorunu, Kürtlerin ayrı bir ulus olarak varlığının ve bağlı olarak ulusal-demokratik haklarının tanınması sorunudur. Yüz yıllık cumhuriyetin Osmanlı’dan devraldığı ama bugüne kadar çözümsüz bıraktığı Kürt sorunu, aynı zamanda bu rejimin karakterini belirleyen önemli sorunlardan biri olageldi. Bugün çözümü gecikmiş ve coğrafyası parçalanmış bir ulusal sorunu olarak Kürt sorununun diğer bölgesel gelişmelerle fazlasıyla iç içe geçmiş […]

Bir millet yaratmak

Aydın Çubukçu   Önce burjuvazi Türkiye’de kapitalizmin gelişmesi üzerine yazılmış pek çok araştırmada, Cumhuriyet’in ilk dönemlerinin bir “burjuvazi yaratma” süreci olduğu ileri sürülmüştür. Bu görüşü tamamlayan tez ise ülkenin iç dinamizminin yarattığı bir burjuva sınıfının olmaması, oysa özellikle “Batılılaşma” adı verilen “Kemalist Devrimler” yolunun bir burjuvaziyi gerektirmesi dolayısıyla Cumhuriyet kadrolarının bu eksikliği “burjuvaziyi yaratarak” gidermeye giriştikleri biçimindedir. Kemalistlerin toplumsal sınıfları […]

‘Makbul yurttaş’ın olanaksızlığı ya da sınıflı, imtiyazlı, kaynaşmamış bir kitle

Nuray Sancar   Miras Cumhuriyet, 2. Mahmut’un Osmanlı ‘reformları’na kadar uzatılabilecek, 2. Meşrutiyet dönemine doğru da keskinleşen çelişki ve çatışmaları bakiye almıştı. Osmanlı aydınlarının çalışmaları, işçi sınıfı ve örgütleri, Anadolu’da vergilere ve baskılara karşı halk hareketleri[1], Kürt bölgelerinde isyanlar, ekmek isyanları, 1822’de Girit ayaklanmasıyla başlayan ulusal-ayrılıkçı hareketler imparatorluğun sonlarına doğru teb’anın hoşnutsuzluğunun boyutlarını gösteriyordu. Bu tablo dünya kapitalizmiyle ilişki içinde […]

Cumhuriyet ve parlamento

Sinan Birdal   ta ata aa ta ta ha ta tta ta tarih sınıfların mücadelesidir 1921 kanunisani 28 karadeniz burjuvazi biz on beş kasap çengelinde sallanan on beş kesik baş yoldaş bunların sen isimlerini aklında tutma fakat 28 kanunisaniyi unutma!   nâzım hikmet, moskova 1923   1 Kasım 2015 seçimlerinden günler önce 27 Ekim’de Evrensel gazetesinde şöyle yazmıştım: “Cumhuriyetin 92. […]

100. yılda Kemalizm ve Cumhuriyete ‘soldan’ bakış

Mustafa Yalçıner   Cumhuriyetin 100. yılına Mustafa Kemal düşmanı dinci gericiliğin egemenliğinde giriliyor. M. Kemal ve Kemalist hareketle uyuşmazlıkları tartışma götürmez. Her şeyden önce Kemalist hareket işgale uğrayan ülkede emperyalizme karşı saf tutmuşken, güncel dinci tekelci gericilik işbirlikçidir. Ve başlangıçta iktidarını sağlamlaştırmak için, dinci gericiliğin dayanaklarını budamış; bu kapsamda saltanat ve hilafeti kaldırdığı gibi, laiklik ilan edip din işlerini Diyanet’in […]

Bir yüzyılın iki kesitinde kadınlar

Fulya Alikoç   Giriş Türkiye’de kurulu burjuva cumhuriyet ilk yüzyılını geride bırakıyor. Bu bir asırlık sürecin son 20 yılı ise, kendi içinde yaşadığı tüm dönüşümlerle birlikte tek bir partinin tartışmalı da olsa seçimlerle iktidara geldiği, son beş yılı “Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi”ne geçişle birlikte büyük oranda işlevsizleştirilmiş olmakla birlikte biçimsel olarak parlamenter bir sisteme dayanarak hükümet ettiği bir dönem olarak yaşandı. […]